Kronika Euzebiusza z Cezarei zawierała fikcyjnych władców
Przez lata kluczowym dokumentem dla rekonstrukcji wczesnych dziejów Macedonii była kronika spisana przez Euzebiusza z Cezarei. Ten wczesnochrześcijański autor podał listę królów wraz z długością ich panowania, tworząc pozornie solidną oś czasu. Wiarygodność tego zapisu została jednak poważnie nadwyrężona. Badania Williama S. Greenwalta ujawniły, że niektórzy z wymienionych monarchów najprawdopodobniej nigdy nie istnieli. Ich obecność w genealogii służyła prawdopodobnie podbudowaniu prestiżu i legitymizacji dynastii, wydłużając jej rzekome korzenie w przeszłość.
Czytaj też: Średniowieczna pieczęć łączy dwie odległe epoki. Wyjątkowe odkrycie w Essex
Co więcej, średni czas panowania przypisywany władcom – około 23 lata – wydaje się mocno naciągany, biorąc pod uwagę realia epoki. Greenwalt skorygował te dane do bardziej realistycznych 11,5–13,2 roku. Taka korekta sama w sobie znacząco skraca całą chronologię, przygotowując grunt pod dalsze rewizje. To pokazuje, jak ostrożnie należy podchodzić nawet do źródłowych tekstów, które przez stulecia uchodziły za autorytatywne.
Archeologia pogrzebowa dostarcza namacalnych dowodów na przemianę
Gdy historyczne zapisy zawiodły, głos zabrała archeologia. Vasiliki Saripanidi przeanalizowała zmiany w obrządku pogrzebowym na terenach Macedonii. Około 570 roku p.n.e. nastąpiła tam prawdziwa rewolucja. Proste, skromne pochówki, które nie wyróżniały statusu zmarłego, zostały zastąpione przez bogate groby wyposażone w broń, biżuterię i inne symbole władzy oraz bogactwa. Ta nagła zmiana w praktykach funeralnych jest wyraźnym sygnałem krystalizacji scentralizowanej władzy i struktury państwowej. Przed tą datą społeczność funkcjonowała raczej jako złożone wodzostwo. Dopiero pojawienie się elitarnych grobów z importowanymi luksusowymi przedmiotami wskazuje na istnienie ustrukturyzowanego królestwa z wyraźną hierarchią. Groby, w przeciwieństwie do kronik, nie kłamią. Zamiast tego pokazują realny wzrost nierówności społecznych i koncentracji władzy, który archeolodzy wiążą z powstaniem państwa.
Czytaj też: Inskrypcja z dynastii Qin znaleziona w Tybecie. Niezwykły artefakt zawiera sekret władcy sprzed tysięcy lat
Historyczna analiza tekstów, skonfrontowana z twardymi danymi archeologicznymi, pozwoliła obalić długo utrzymujący się paradygmat. Szczegółowy artykuł badawczy autorstwa Greenwalta i Saripanidi został opublikowany w czasopiśmie Karanos. Przesunięcie daty założenia królestwa na około 575 rok p.n.e. stawia przed historykami nowe wyzwania. Oznacza to, iż cały wczesny okres dziejów Macedonii wymaga reinterpretacji. Wydarzenia, sojusze i konflikty z tego czasu muszą zostać na nowo osadzone w skróconej i zweryfikowanej osi czasu. To praca na lata, ale po raz pierwszy oparta na znacznie solidniejszych podstawach niż zmyślona lista królów.