Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów ukrytego pod koronami drzew świata jest region Llanos de Moxos w północnej Boliwii. Z lotu ptaka tamtejszy krajobraz wygląda jak mozaika sawann, wysp leśnych i jezior. Dopiero skanowanie laserowe ujawniło regularne linie przecinające teren. Okazało się, że są to dawne drogi czy kanały tworzące ogromny system komunikacyjny. Wszystkie te elementy były dziełem ludzi należących do kultury Casarabe, która rozwijała się między 500 a 1400 rokiem.
LiDAR, czyli technologia wykorzystująca impulsy laserowe emitowane z samolotów bądź dronów, pozwala zajrzeć pod warstwę roślinności. Część promieni przenika przez korony drzew i odbija się od powierzchni gruntu, dzięki czemu możliwe jest stworzenie niezwykle dokładnych trójwymiarowych modeli terenu. W efekcie naukowcy mogą zobaczyć ukryte pod lasem struktury bez konieczności wycinania roślinności lub prowadzenia szeroko zakrojonych wykopalisk.
Czytaj też:Złoty pierścień przeleżał pod ziemią niemal tysiąc lat. W Norwegii doszło do głośnego odkrycia
Badania wykazały, że kultura Casarabe zajmowała obszar około 20 tysięcy kilometrów kwadratowych. Nie była to jednak pojedyncza metropolia, lecz rozbudowana sieć osad różnej wielkości. Największe centra zajmowały nawet trzy kilometry kwadratowe powierzchni. Drogi łączyły je z mniejszymi osadami, a całość tworzyła zorganizowany system osadniczy obejmujący znaczną część regionu.
Szczególne zdumienie archeologów wywołały monumentalne budowle odkryte pod lasem. Wśród nich znajdują się stożkowe piramidy mające ponad 20 metrów wysokości oraz ogromne konstrukcje w kształcie litery U, które mogły pełnić funkcje ceremonialne lub służyć zgromadzeniom mieszkańców. Wszystkie wzniesiono na sztucznie usypanych platformach o powierzchni dochodzącej do 20 hektarów. Według badaczy ilość ziemi przemieszczonej podczas budowy tych obiektów dorównywała, a niekiedy nawet przewyższała skalę prac znanych z monumentalnych kompleksów andyjskich.
Dokonane odkrycia podważają tradycyjne wyobrażenia o miastach. Społeczności Casarabe nie budowały gęsto zabudowanych centrów przypominających miasta starożytnego świata. Zamiast tego stworzyły formę, w której osiedla były rozproszone, otoczone terenami zielonymi i polami uprawnymi, a jednocześnie pozostawały ze sobą ściśle powiązane za pomocą infrastruktury drogowej i wodnej. Naukowcy porównują ten model do dawnych ośrodków Majów w Ameryce Środkowej czy kompleksów Angkor w dzisiejszej Kambodży.
Funkcjonowanie tak rozbudowanego systemu było możliwe dzięki zaawansowanemu zarządzaniu środowiskiem. Mieszkańcy budowali kanały odwadniające, zbiorniki wodne i stawy retencyjne, które umożliwiały uprawę ziemi podczas pory deszczowej oraz magazynowanie wody w okresach suszy. Podstawą rolnictwa była kukurydza, choć badania wskazują również na dużą różnorodność innych upraw. Cały krajobraz był w zasadzie starannie zaprojektowanym systemem produkcji żywności.
Czytaj też: Archeolodzy odkryli w Meksyku enigmatyczne ruiny. Ich cechy nie przypominają niczego znanego nauce
Co ciekawe, wiele budowli oraz miejsc pochówków ustawiono w kierunku północno-północno-zachodnim. Archeolodzy przypuszczają, że nie był to przypadek. Układ osad i monumentalnych konstrukcji mógł odzwierciedlać wierzenia związane z obserwacją nieba oraz znaczeniem określonych obiektów astronomicznych. Oznaczałoby to, że infrastruktura, religia i organizacja społeczna były ze sobą ściśle powiązane.
Podobne badania odbyły się w dolinie Upano w Ekwadorze i tam również ujawniły tysiące struktur połączonych siecią prostych dróg i platform rozmieszczonych według precyzyjnego planu. Odkrycia z Brazylii, Kolumbii i innych części regionu pozwalają sądzić, iż Amazonia faktycznie była mozaiką różnorodnych kultur tworzących złożone systemy osadnicze na długo przed przybyciem Europejczyków.
Źródło: The Conversation