Powód jest prosty: ogromne obszary, na których żyli nasi przodkowie, zostały pochłonięte przez oceany w następstwie zmian klimatycznych i podnoszenia się poziomu wody. Według geografa Jerome’a E. Dobsona powierzchnia tego obszaru była porównywalna z obszarem Ameryki Południowej. Mówimy więc o gigantycznej masie lądowej, która zniknęła w głębinach.
Czytaj też: Tajemnicza kamienna droga na dnie oceanu. Czy to pozostałość po nieznanej cywilizacji?
Aquaterra, bo takim mianem określają ten obszar naukowcy, nie jest zaginionym kontynentem w rozumieniu geologicznym ani kolejną wersją legendarnej Atlantydy. To nazwa obszarów szelfów kontynentalnych, które w czasie epok lodowych znajdowały się ponad powierzchnią wody. Gdy klimat się ochładzał, ogromne ilości wody gromadziły się w lodowcach, a poziom oceanów obniżał się o kilkadziesiąt metrów. Na powierzchnię wychodziły wtedy rozległe niziny, doliny rzeczne, mokradła i tereny przybrzeżne.
To właśnie tam mogli osiedlać się pierwsi ludzie opuszczający Afrykę. Ich migracje rozpoczęły się co najmniej 70 tysięcy lat temu, gdy poziom mórz był już znacznie niższy niż obecnie. Przez kolejne tysiąclecia ludzie przemieszczali się przez tereny, które dziś znajdują się nawet 120 metrów pod wodą. Ocieplenie klimatu i topnienie lodowców stopniowo zmieniły ten krajobraz. W ciągu ostatnich 20 tysięcy lat woda zalewała kolejne obszary, a do około 6 tysięcy lat temu wiele dawnych nizin przybrzeżnych znalazło się pod powierzchnią wody.
Przykłady? U wybrzeży Afryki Południowej znajdują się kamienne narzędzia liczące od setek tysięcy do ponad miliona lat. Na dnie Morza Północnego archeolodzy odkryli natomiast ślady działalności neandertalczyków. Wyjątkowo interesujące są odkrycia z Europy. W pobliżu Marsylii znajduje się jaskinia Cosquer, której wejście leży około 37 metrów pod poziomem morza. W jej wnętrzu zachowały się malowidła i ryty sprzed 19-27 tysięcy lat. Z kolei na dnie Bałtyku, w pobliżu Niemiec, znajduje się Blinkerwall. To kamienna konstrukcja sprzed ponad 10 tysięcy lat, prawdopodobnie wykorzystywana podczas polowań na renifery.
Problem polega na tym, że archeologia przez długi czas koncentrowała się przede wszystkim na stanowiskach znajdujących się na lądzie. Tymczasem zatopione obszary mogły być ważnymi centrami życia społecznego, rozwoju technologii czy wymiany kulturowej. I choć niekoniecznie chodzi o kolejne dowody wskazujące na prawdziwość opowieści o Atlantydzie, to bez wątpienia w grę wchodzi znacznie lepsze poznanie codziennego życia dawnych społeczności.
Wyzwaniem pozostaje prowadzenie badań w trudnych warunkach: przy ograniczonej widoczności i niskiej temperaturze wody. Dodatkowym zagrożeniem jest współczesna erozja wybrzeży oraz dalszy wzrost poziomu mórz, które mogą bezpowrotnie niszczyć stanowiska archeologiczne. Odkrywanie Aquaterry pozostaje więc wyzwaniem, ale bez wątpienia jest to gra warta świeczki.
Źródło:The Atlantic