Okazuje się, że na ocenę naszego życia wpływa nie tylko to, jak się czujemy. Istotną rolę odgrywa to, czy mamy poczucie, że sami decydujemy o swoim życiu. Za ustaleniami w tej sprawie stoi Jason Payne i Ulrich Schimmack. Wynika z niego, że autonomia może mieć wyjątkowe znaczenie dla satysfakcji z życia. Szczegółowe informacje na temat ostatnich ustaleń trafiły na łamy The Journal of Positive Psychology.
Czytaj też: Nie tylko talent i ćwiczenia. Naukowcy odkryli, co tak naprawdę daje przewagę muzykom
Autorzy przyjrzeli się trzem podstawowym potrzebom psychologicznym opisanym w teorii autodeterminacji. Są nimi autonomia, poczucie kompetencji oraz relacje z innymi ludźmi. Badacze chcieli sprawdzić, czy potrzeby te wpływają na ocenę własnego życia niezależnie od tego, czy dana osoba doświadcza akurat pozytywnych lub negatywnych emocji.
W badaniu uczestniczyło ponad 1200 osób w wieku od 18 do 80 lat z Kanady i Wielkiej Brytanii. Uczestnicy odpowiadali na pytania dotyczące satysfakcji z życia, emocji oraz stopnia zaspokojenia wspomnianych potrzeb psychologicznych. Dane pochodziły z dwóch prób z 2022 roku.
Wyniki ujawniły interesującą różnicę między trzema potrzebami. Zarówno dobre relacje z innymi, jak i poczucie kompetencji były związane z większą satysfakcją z życia. Ich znaczenie w dużej mierze można było jednak wyjaśnić tym, iż wpływały na emocje. Dobre relacje czy poczucie skuteczności pomagały ludziom czuć się lepiej, a lepsze samopoczucie wiązało się z wyższą oceną własnego życia.
Autonomia wyróżniała się na tym tle. Nawet po uwzględnieniu pozytywnych i negatywnych emocji osoby, które miały większe poczucie samostanowienia, częściej oceniały swoje życie jako bardziej satysfakcjonujące. Oznacza to, że autonomia wnosiła do tej oceny coś, czego nie dało się sprowadzić wyłącznie do dobrego samopoczucia. Może to tłumaczyć, dlaczego ludzie czasami podejmują decyzje, które nie przynoszą natychmiastowej przyjemności, a mimo to po czasie uznają je za właściwe. Zmiana pracy, przeprowadzka czy wybór trudniejszej drogi życiowej mogą oznaczać więcej stresu i mniej komfortu w krótkiej perspektywie. Jeżeli jednak człowiek ma poczucie, że jest to jego własna decyzja, może nadal postrzegać swoje życie jako bardziej satysfakcjonujące.
Czytaj też:Dźwięk wycelowany prosto w Twoje uszy. Głośnik widzą wszyscy, ale dźwięk słyszysz tylko Ty
Jak dodają badaczem działania nastawione wyłącznie na poprawę samopoczucia mogą przynieść nieoczekiwany efekt, jeśli jednocześnie ograniczają ludziom możliwość podejmowania własnych decyzji. Poprawa nastroju nie musi bowiem oznaczać poprawy ogólnej oceny życia. Z drugiej, powyższe wyniki nie dowodzą, iż autonomia bezpośrednio przekłada się na większe zadowolenie z życia. Badanie miało charakter przekrojowy, czyli przedstawiało sytuację uczestników w określonym momencie. Nie można więc wykluczyć, że osoby bardziej zadowolone z życia po prostu częściej postrzegają siebie jako niezależne.