Baobaby z Madagaskaru kluczem do poznania klimatycznej przeszłości wyspy
Badacze pobrali próbki z czterech baobabów rosnących w południowo-zachodniej części wyspy, czyli jednym z najsuchszych regionów Madagaskaru. Dzięki analizie izotopów węgla zawartych w kolejnych warstwach drewna byli w stanie odtworzyć szczegółowy zapis opadów sięgający około 1300 roku. To ponad 700 lat danych klimatycznych, których wcześniej brakowało w tym regionie świata.
Czytaj też: Miliony pszczół pod nagrobkami. To odkrycie pokazuje, jak słabo znamy miejską przyrodę
Mechanizm, jaki to umożliwił, opiera się na subtelnych zmianach chemicznych. W okresach suszy drzewa pobierają więcej cięższego izotopu węgla, ponieważ ograniczają wymianę gazową, by zatrzymać wodę. W wilgotnych latach ten sygnał jest słabszy. Zestawiając te dane z datowaniem radiowęglowym, naukowcy stworzyli swoisty deszczomierz działający wstecz przez całe stulecia.
Odczytany zapis klimatyczny ukazuje zaskakująco dynamiczną historię. Najbardziej wilgotny okres przypadł na lata 1350-1450, kiedy to region doświadczał obfitych opadów. Następnie nastąpił długi i wyjątkowo suchy okres między 1600 a 1750 rokiem. Od XVIII wieku do dziś widoczny jest natomiast stopniowy trend spadku opadów, który może mieć poważne konsekwencje dla przyszłości wyspy.
Okresowe wahania i wyraźny trend zapoczątkowany w XVIII wieku
To jednak nie tylko historia pogody. Naukowcy zestawili dane z baobabów z analizą pyłków roślinnych, osadów oraz śladów po pożarach zachowanych w pobliskich terenach podmokłych. Wyniki pokazały, iż zmiany klimatu szły w parze z przekształceniami ekosystemów oraz działalnością człowieka. Krajobraz Madagaskaru przez wieki był bardziej zróżnicowany, niż wcześniej sądzono, co podważa dawne przekonania o jego pierwotnej, jednolitej lesistości.
Badanie ma ogromne znaczenie, ponieważ Madagaskar należy do regionów, dla których długoterminowe dane klimatyczne są wyjątkowo ograniczone. Dotychczas naukowcy opierali się głównie na analizie stalagmitów, osadów czy pyłków, które nie zawsze dają tak precyzyjny obraz zmian w czasie. Teraz, dzięki baobabom, pojawiło się nowe, niezwykle dokładne źródło wiedzy o przeszłości klimatu.
Czytaj też: Te jaja mają 250 milionów lat. Badania ujawniły, jaką formę życia skrywają
Zrozumienie, jak klimat zmieniał się w ciągu setek lat, pozwoli lepiej przewidywać przyszłe scenariusze – zwłaszcza w kontekście globalnego ocieplenia. Dane z baobabów mogą też pomóc w planowaniu gospodarki wodnej, rolnictwa i działań ochronnych, a także w budowaniu odporności lokalnych społeczności na coraz częstsze susze. Jak podsumowują autorzy tych najnowszych doniesień, zmienność klimatu w regionie wzrosła w ostatnich dekadach. Współczesne zmiany mogą więc być bardziej gwałtowne niż te obserwowane przez większość ostatnich siedmiu stuleci.
Źródło: The Conversation
