Nie da się ukryć, że współczesna Arabia Saudyjska kojarzy się przede wszystkim z rozległymi pustyniami i niemal całkowitym brakiem opadów. W przeszłości sytuacja wyglądała jednak zgoła odmiennie. Około 125 000 lat temu, podczas ostatniego okresu międzylodowcowego, region przechodził znacznie wilgotniejszą fazę klimatyczną. Obszary, które dziś pokrywają piaski, były wówczas miejscami występowania jezior i bujnej roślinności.
Czytaj też: Niespodziewane znalezisko na polu bitwy z XVI wieku. Archeolodzy zidentyfikowali skarb mający 3000 lat
Jednym z najważniejszych dowodów na istnienie tego środowiska jest stanowisko archeologiczne Uruq al-Julaybah, położone w regionie Mundafan. Badania przeprowadził międzynarodowy zespół, który o wynikach badań pisze na łamach Science. Dzięki analizom ukształtowania terenu, osadów i pozostałości organizmów wodnych naukowcy zrekonstruowali wygląd dawnego jeziora Mundafan. Zbiornik zajmował powierzchnię około 340 kilometrów kwadratowych i osiągał maksymalną głębokość 29 metrów. Otaczały go otwarte łąki i tereny porośnięte roślinnością, zapewniające dostęp do wody, pożywienia i surowców naturalnych.
Bogactwo ówczesnego ekosystemu potwierdzają szczątki zwierząt. Badacze udokumentowali ponad 500 skamieniałości pochodzących z ponad 130 lokalizacji. Wśród znalezisk wymieniają pozostałości hipopotamów, wymarłych bawołów, wielbłądów, oryksów arabskich, gazeli i strusi. Obecność takich zwierząt pokazuje, jak radykalnie zmieniły się warunki środowiskowe na Półwyspie Arabskim.
Ważne w tym kontekście pozostają ślady działalności człowieka. Archeolodzy zebrali 5511 kamiennych artefaktów o wielkości przekraczającej dwa centymetry. Ponad 98 procent wykonano z krzemienia. Analiza przedmiotów wykazała wykorzystanie techniki lewaluaskiej, pozwalającej na precyzyjne przygotowywanie rdzeni kamiennych i uzyskiwanie odłupków o zaplanowanych kształtach.
Nie były to jednak wyłącznie pozostałości po produkcji prostych narzędzi. Badania mikroskopowe i chemiczne ujawniły na ich powierzchniach ślady włókien roślinnych, drewna, żywic, tłuszczów i kolagenu. Dzięki temu naukowcy mogli ustalić, że mieszkańcy okolic jeziora wykorzystywali zarówno zasoby roślinne, jak i zwierzęce. Niektóre kamienne ostrza nosiły ślady uderzeń oraz mocowania do drewnianych trzonków. Mogły więc stanowić elementy włóczni lub innych narzędzi łowieckich.
Czytaj też:Niezwykła czaszka z Peru ma tylko jeden oczodół. To dało początek teoriom o cyklopach
Jednym z najbardziej intrygujących rezultatów analiz było wykrycie związków chemicznych pochodzących z rośliny Acokanthera schimperi. Gatunek ten słynie z zawartości silnie toksycznych substancji i tradycyjnie był wykorzystywany w niektórych regionach Afryki oraz Arabii do zatruwania broni łowieckiej. Odkrycie może więc stanowić jeden z najwcześniejszych dowodów na wykorzystywanie związków roślinnych w technologii polowań na terenie Arabii Saudyjskiej. Naukowcy podkreślają jednak, że same pozostałości chemiczne nie pozwalają jednoznacznie ustalić, w jaki sposób przygotowywano takie substancje ani czy rzeczywiście nanoszono je na groty. Uczestnicy ekspedycji znaleźli dodatkowo ślady przetwarzania bulw, krzewów i liści palmowych. Rośliny mogły dostarczać pożywienia, materiałów do wyplatania oraz surowców wykorzystywanych podczas codziennych czynności.
Źródło:Science