Składa się na niego ponad 3000 przedmiotów, a jego historia rzuca nowe światło na początki rozwoju społeczności i metalurgii w prehistorycznej Europie. Bo choć wyobrażenie o najstarszych cywilizacjach często kieruje nas w stronę starożytnego Egiptu lub Mezopotamii, to okazuje się, że jedno z najbardziej niezwykłych świadectw rozwoju dawnych społeczeństw może znajdować się znacznie bliżej Polski.
Czytaj też: Grobowiec z Syberii zawiera ślady psychoaktywnych substancji. Sięgają zamierzchłych czasów
W tym przypadku nad Morzem Czarnym, na terenie dzisiejszej Bułgarii. To właśnie w Warnie archeolodzy zidentyfikowali nekropolię, która kryje wyjątkową kolekcję złotych przedmiotów sprzed około 6500 lat. Odkrycie nastąpiło przypadkowo w październiku 1972 roku. Podczas prac budowlanych w przemysłowej części Warny operator koparki natknął się na zagadkowe artefakty. Początkowo nic nie wskazywało na to, że znalezisko okaże się jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych XX wieku. Dopiero dalsze badania ujawniły rozległe cmentarzysko z epoki miedzi, którego początki datuje się na około 4600-4200 rok p.n.e.
W obrębie nekropolii udało się odnaleźć 294 groby oraz około 3000 przedmiotów wykonanych ze złota. Ich łączna masa wynosi około sześciu kilogramów. Wśród znalezisk znajdują się bransolety, paciorki, zawieszki i inne elementy biżuterii. Towarzyszyły im przedmioty z miedzi, ceramika, narzędzia krzemienne oraz ozdoby wykonane z muszli. Jak zauważyli uczeni, złoto nie występowało we wszystkich pochówkach. Znaleźli je jedynie w 62 kompleksach grobowych, a największe bogactwo przedmiotów skupiało się w zaledwie kilku z nich.
Najbardziej spektakularny okazał się grób oznaczony numerem 43. Spoczywał w nim szkielet dorosłego mężczyzny, któremu towarzyszyło około 1,5 kilograma złotych przedmiotów. Były to między innymi ozdoby i przedmioty o charakterze ceremonialnym. Bogactwo wyposażenia sugeruje, iż pochowany człowiek zajmował wyjątkową pozycję w swojej społeczności. Nie wiadomo jednak, czy pełnił funkcję przywódcy, kapłana, czy też posiadał inny rodzaj władzy.
Jedną z największych zagadek nekropolii pozostają pochówki, w których archeolodzy nie odnaleźli ludzkich szkieletów. Mimo to znajdowały się w nich liczne kosztowności, niekiedy nawet bogatsze niż w tradycyjnych grobach. Badacze interpretują je jako symboliczne pochówki, nazywane cenotafami. Mogły upamiętniać osoby, których ciała z różnych powodów nie zostały złożone w tym miejscu, albo pełnić funkcje związane z lokalnymi wierzeniami i obrzędami pogrzebowymi. W niektórych takich grobach znajdowały się również maski wykonane z niewypalonej gliny.
Czytaj też:Arka Noego na górze Ararat? Archeolodzy zidentyfikowali zwęglone drewno ukryte pod ziemią
Jak widać, złoto nie było wyłącznie ozdobą. Pełniło również funkcję symbolu prestiżu, pozycji społecznej i prawdopodobnie znaczenia religijnego. Wyraźne różnice w wyposażeniu grobów pozwalają sądzić, że już ponad sześć tysięcy lat temu społeczności europejskie znały podział na osoby o różnym statusie i dostępie do bogactwa. Biorąc pod uwagę wyposażenie grobów, widzimy oznaki istnienia rozległych kontaktów handlowych.
Szczególnie ważne wydają się muszle śródziemnomorskiego gatunku Spondylus, które musiały docierać nad Morze Czarne z odległych regionów. Archeolodzy wskazują także na zaawansowane umiejętności obróbki metali. Miedź wykorzystywana do produkcji przedmiotów pochodziła między innymi z rejonu Starej Zagory. Istnieją też przesłanki, jakoby społeczność utrzymywała kontakty z innymi obszarami Europy i regionu Morza Śródziemnego. A jako że około 30 procent szacowanego obszaru nekropolii wciąż nie zostało przebadane, to możemy oczekiwać kolejnych doniesień z tego rejonu.
Źródło:Visit Varna