Mumie kojarzą mi się głównie ze starożytnym Egiptem, choć dzięki archeologom wiemy, że praktyki w postaci mumifikacji uprawiano też w innych częściach świata. Ale poza celową mumifikacją wyróżniamy tę naturalną. I właśnie ona zaszła w przypadku Ötziego. Dzięki temu (a przede wszystkim za sprawą skrajnie niskich temperatur) szczątki prehistorycznego mieszkańca Europy w świetnym stanie zachowały się do czasów współczesnych.
Odnaleziono je dopiero w 1991 roku w Alpach Ötztalskich na granicy dzisiejszych Włoch i Austrii. Początkowo odkrywcy uznali ciało za szczątki współczesnego turysty, jednak szybko okazało się, że mają do czynienia z jednym z najważniejszych znalezisk archeologicznych XX wieku. Analizy wykazały, że mężczyzna żył około 5300 lat temu, w epoce miedzi. Dzięki naturalnej konserwacji do naszych czasów zachowały się zarówno kości, jak i skóra, narządy wewnętrzne, zawartość żołądka, a nawet… ślady krwi.
Najnowszy rozdział tej fascynującej historii napisali przedstawiciele Eurac Research we włoskim Bolzano. Członkowie tamtejszego zespołu skupili się na mikrobiomie mumii. Pobrali próbki z różnych części ciała i prześledzili historię bakterii, grzybów oraz drożdży, które przez tysiąclecia współistniały ze szczątkami Człowieka lodu. Okazało się, że ciało Ötziego jest istną kapsułą czasu, zawierającą mikroorganizmy pochodzące zarówno z okresu jego życia, jak i z czasów późniejszych, gdy przez tysiące lat spoczywał w lodowcu.
Człowiek lodu to zmumifikowane szczątki mężczyzny, które przez około 5300 lat spoczywały w Alpach Ötztalskich
Analiza pozwoliła wyróżnić trzy odrębne światy mikrobiologiczne. Pierwszy tworzą bakterie jelitowe, które były częścią organizmu Ötziego jeszcze za jego życia. Drugi obejmuje mikroorganizmy pochodzące z lodowca i alpejskiego środowiska, które skolonizowały ciało już po śmierci mężczyzny. Trzeci to współczesne bakterie i grzyby, które pojawiły się po odkryciu mumii i są związane z procesami konserwacji prowadzonymi przez muzealników.
Największe zainteresowanie wzbudziły zimnolubne drożdże znajdujące się na powierzchni skóry oraz wewnątrz zmumifikowanego ciała. Naukowcom udało się je wyizolować i hodować w warunkach laboratoryjnych. Mikroorganizmy nie tylko przetrwały ekstremalnie długi okres zamrożenia. Okazały się zdolne do wzrostu i rozmnażania. Według autorów badań oznacza to, iż niektóre formy życia związane z mumią pozostają biologicznie aktywne mimo upływu ponad pięciu tysiącleci.
Czytaj też: Chirurgiczna precyzja mieszkańców Kaukazu. Medycyna epoki brązu była zaskakująco rozwinięta
Jeszcze bardziej niezwykłe jest to, że część tych drożdży prawdopodobnie trafiła do organizmu już po śmierci Ötziego. Kiedy ciało przez tysiące lat spoczywało w śniegu i lodzie, mikroorganizmy obecne w alpejskim środowisku mogły przedostać się do jego wnętrza i znaleźć tam wyjątkowo stabilne warunki do przetrwania. Dzięki temperaturze około minus sześciu stopni Celsjusza oraz wysokiej wilgotności przez tysiąclecia przebywały w czymś w rodzaju stanu uśpienia.
Jeśli myślicie, że na tym eksperymenty się skończyły, to muszę wyprowadzić was z błędu. Po miesiącach prób uczonym udało się wyhodować niektóre szczepy drożdży na tyle skutecznie, że wykorzystali je do przygotowania zakwasu i wypieku chleba. Badanie dostarczyło również cennych informacji o dawnym mikrobiomie człowieka. W jelitach Ötziego znajdowały się bakterie charakterystyczne dla społeczeństw żyjących przed epoką przemysłową. Wiele z nich praktycznie zniknęło z organizmów mieszkańców współczesnych krajów rozwiniętych. Zdaniem naukowców może to być rezultat zmian diety, stosowania antybiotyków oraz coraz mniejszego kontaktu człowieka z naturalnym środowiskiem. Odkrycie pozwala lepiej zrozumieć, jak bardzo współczesny styl życia zmienił ekosystem mikroorganizmów zamieszkujących ludzkie ciało.
Źródło:Microbiome