Hunowie pojawili się na europejskiej scenie historycznej w latach 70. IV wieku, docierając na obszary na północ od Morza Czarnego. Ich ekspansja doprowadziła do głębokich przemian politycznych i migracji ludów, które wpłynęły na losy Cesarstwa Rzymskiego. Pod wodzą Attyli, w V wieku, Hunowie stali się jedną z najpotężniejszych sił militarnych Europy.
Czytaj też:Królewskie archiwum Hetytów zdradziło tragiczną przeszłość. Tamtejsze zapiski liczą 3400 lat
Od dawna badacze zastanawiali się, czy europejscy Hunowie byli spokrewnieni z Xiongnu, którzy kilka stuleci wcześniej zbudowali rozległe imperium na stepach Azji Wewnętrznej. Jednym z argumentów przemawiających za takim związkiem było podobieństwo nazw obu ludów. Brakowało jednak wystarczających dowodów, które pozwoliłyby jednoznacznie potwierdzić ich historyczną ciągłość. Przełom przyniosła analiza materiału genetycznego, w ramach której uczeni zestawili dane genetyczne z informacjami archeologicznymi i historycznymi, analizując łącznie 370 osób z różnych stanowisk w Europie Środkowej i Azji. Uwzględnili między innymi szczątki z okresu Xiongnu oraz pochówki z Kotliny Panońskiej z V i VI wieku.
Najważniejszy wynik dotyczył długich, wspólnych fragmentów DNA, które wskazują na biologiczne pokrewieństwo między konkretnymi osobami żyjącymi w różnych epokach i regionach. Badacze znaleźli przekonujące dowody łączące niektórych mieszkańców Europy z okresu huńskiego z przedstawicielami elit imperium Xiongnu. Oznacza to, iż przynajmniej część europejskich Hunów rzeczywiście miała przodków związanych z dawnymi społecznościami mongolskiego stepu.
Jednym z najciekawszych wniosków płynących z przytoczonego badania jest ogromna różnorodność genetyczna ludności żyjącej pod panowaniem Hunów. Wbrew wyobrażeniu o jednolitym ludzie przybyłym ze wschodu imperium obejmowało osoby o bardzo odmiennym pochodzeniu. Hunowie przemieszczali się przez rozległe obszary Eurazji, wchodząc w kontakt z kolejnymi społecznościami i mieszając się z ich mieszkańcami.
Naukowcy nie znaleźli dowodów na istnienie dużej społeczności pochodzenia wschodnioazjatyckiego w Kotlinie Panońskiej w okresie huńskim i po jego zakończeniu. W analizowanym zbiorze 371 osób z V i VI wieku jedynie 26, czyli około 7 procent, wykazywało sygnały pochodzenia północno-wschodnioazjatyckiego lub związanego ze stepem. Wynik ten sugeruje, że polityczna dominacja Hunów nie oznaczała masowego zastąpienia miejscowej ludności przez przybyszów z Azji.
Na szczególną uwagę zasługują pochówki typu wschodniego, wyróżniające się cechami wiązanymi z tradycjami koczowniczych ludów stepowych. Osoby pochowane w ten sposób również nie tworzyły jednolitej grupy genetycznej. Ich pochodzenie odzwierciedlało różnorodność populacji zamieszkujących rozległe tereny Eurazji. W ogólnym rozrachunku opisywane odkrycie pozwala lepiej zrozumieć, jak mogła wyglądać droga przodków Hunów z Azji do Europy.
Imperium Xiongnu rozpadło się około I wieku, mniej więcej trzy stulecia przed pojawieniem się Hunów w Europie. Tak długa przerwa utrudniała dotąd wykazanie bezpośredniego związku między obiema społecznościami. Najwyraźniej nie musiała to być pojedyncza, nagła wędrówka całego ludu. Bardziej prawdopodobny obraz przedstawia stopniowe przemieszczanie się grup przez kolejne regiony, któremu towarzyszyły kontakty, mieszanie się populacji i zmiany kulturowe.