Zdaniem naukowców niektóre z tamtejszych drzew oliwnych mają ponad trzy tysiące lat, co oznacza, że wyrosły zanim jeszcze powstało Imperium Rzymskie. O skali tego fenomenu najlepiej świadczy fakt, iż jedno z tamtejszych drzew doczekało się nawet własnej nazwy: Oliveira do Mouchão. Rośnie w miejscowości Mouriscas w gminie Abrantes i stanowi obiekt badań przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Trás-os-Montes e Alto Douro. Co ciekawe, drzewo wciąż produkuje oliwki, mimo że jego pień jest częściowo pusty i nosi wyraźne ślady upływu czasu.
Czytaj też: Rozpoczęli eksperyment leśny i zapomnieli o nim na prawie 40 lat. W międzyczasie zaczęły dziać się cuda
Jeszcze starsza wydaje się Oliveira do Peso, która rośnie na terenie Herdade do Peso w regionie Alentejo. Ocena przeprowadzona w 2021 roku wykazała, że drzewo może mieć około 3712 lat. Gdyby taki pomiar się potwierdził, to będzie to jeden z najstarszych znanych żyjących przedstawicieli swojego gatunku. Na terenie posiadłości znajduje się zresztą większa grupa starych oliwek.
Wiek drzew oliwnych – szczególnie tak starych – nie jest łatwy do ustalenia. W przypadku wielu gatunków można wykorzystać liczenie słojów, jednak stare drzewa oliwne często mają puste w środku pnie. Z czasem ich wewnętrzne fragmenty obumierają, przez co klasyczne metody dendrochronologiczne stają się znacznie trudniejsze do wdrożenia.
Właśnie dlatego naukowcy ze wspomnianej uczelni opracowali własną metodę szacowania wieku oliwek. Analizują między innymi obwód, średnicę i wysokość pnia, a następnie wykorzystują opracowany model matematyczny do określenia wieku drzewa. W przypadku Oliveira do Mouchão metoda zastosowana w 2016 roku dała wynik rzędu 3350 lat.
Oczywiście takie podejście jest narażone na błędy, dlatego trudno o twarde wnioski. Wielkie, poskręcane pnie nie zawsze oznaczają równie wielką liczbę lat. W jednym z badań, wykorzystującym analizę słojów oraz datowanie radiowęglowe, naukowcy odnotowali, iż wiele bardzo starych oliwek może być znacznie młodszych, niż sugerowałby ich wygląd.
Czytaj też: Na dnie Pacyfiku rosną złote drzewa. Naukowcy nie mogli uwierzyć własnym oczom
Niezależnie od dokładnej liczby lat portugalskie drzewa są wyjątkowymi świadkami historii. Oliveira do Mouchão mogła rosnąć już wtedy, gdy na Półwyspie Iberyjskim rozwijały się społeczności epoki brązu. Przetrwała pojawienie się Fenicjan, Celtów i Rzymian, kolejne stulecia średniowiecza, powstanie Portugalii oraz setki lat zmian politycznych i społecznych. Dziś nadal wydaje owoce.
A skąd w ogóle się bierze ta długowieczność oliwek? Stanowi ona pokłosie ich zdolności do regeneracji. Nawet gdy starsze fragmenty drzewa obumierają, roślina może wypuszczać nowe pędy i w ten sposób kontynuować wzrost. Pomaga jej również wyjątkowa odporność na gorący i suchy klimat charakterystyczny dla basenu Morza Śródziemnego. Dzięki temu pojedyncze drzewa mogą przetrwać całe epoki, podczas gdy otaczający je świat zmienia się wielokrotnie.