Zacznijmy jednak od początku. Po zakażeniu tytułowy grzyb stopniowo przejmuje kontrolę nad organizmem gospodarza. Zarażona mrówka opuszcza kolonię, wspina się na roślinność i zaciska żuwaczki na liściu lub łodydze w charakterystycznym śmiertelnym uścisku. W tym miejscu ginie, a z jej ciała wyrasta owocnik grzyba uwalniający zarodniki, które mogą infekować kolejne ofiary. Przez dziesięciolecia naukowcy uważali, że właśnie taki cykl życia jest kompletnym opisem funkcjonowania tego niezwykłego pasożyta. Najnowsze badania prowadzone w amazońskich lasach deszczowych pokazały jednak, że rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona.
Czytaj też: Niesamowite miasto pod antarktycznym lodem. Jego mieszkańcy mają przezroczystą krew
Aby się tego dowiedzieć badacze wykorzystali nowoczesne metody analizy materiału genetycznego. Tym sposobem byli w stanie sprawdzić, jakie mikroorganizmy zamieszkują mchy porastające amazońskie drzewa. Ku ich zaskoczeniu w próbkach regularnie pojawiało się DNA grzyba odpowiedzialnego za tworzenie wspomnianych mrówek zombie. Dalsze analizy wykazały, że nie był to przypadkowy materiał pozostawiony przez zarodniki. Grzyb rzeczywiście rozwijał się wewnątrz tkanek mchów jako endofit, czyli organizm żyjący w roślinie bez wywoływania widocznych objawów choroby.
To oznacza, że przez część swojego życia grzyb funkcjonuje w zupełnie innym środowisku niż można było przypuszczać. Zamiast nieustannie poszukiwać kolejnych owadzich gospodarzy, może przetrwać ukryty w mchach, czekając na sprzyjające warunki do ponownego zakażenia mrówek.
Odkrycie pomaga wyjaśnić zagadkę, która od dawna intrygowała naukowców. Zarażone mrówki często giną w miejscach oddalonych od siebie, a mimo to kolejne infekcje pojawiają się regularnie. Jeśli grzyb potrafi utrzymywać się przez dłuższy czas w roślinach, nie jest całkowicie uzależniony od obecności owadów. Taka strategia zwiększa jego szanse na przetrwanie w okresach, gdy liczba potencjalnych gospodarzy jest niewielka.
Badacze zwracają uwagę na coś jeszcze: odkrycie zmienia sposób patrzenia na zachowanie zakażonych mrówek. Dotychczas panowało przekonanie, jakoby wspinanie się owadów na rośliny służyło przede wszystkim lepszemu rozsiewaniu zarodników. Teraz pojawia się dodatkowa możliwość. Wynika z niej, że grzyb miałby kierować gospodarza właśnie tam, gdzie znajduje się środowisko sprzyjające jego ukrytej fazie życia. Innymi słowy, mrówka może zostać “zaprogramowana” nie tylko po to, by umożliwić rozsiew zarodników, lecz również po to, aby grzyb ponownie zasiedlił mchy, które stanowią jego cichy rezerwuar.
Czytaj też: Pod Wielkimi Jeziorami znajduje się ukryty świat. Tamtejsze gatunki żywią się… skałami
Kluczowym wnioskiem wydaje się to, iż relacje między grzybami, roślinami i owadami są zaskakująco złożone. Zamiast prostego układu pasożyt-żywiciel mamy do czynienia z rozbudowaną siecią zależności obejmującą wiele organizmów funkcjonujących w jednym ekosystemie. Nowe ustalenia mogą przełożyć się na postępy w zakresie biologii ewolucyjnej, ale i przynieść korzyści dla ochrony lasów tropikalnych. Lepsze poznanie ukrytych etapów życia takich organizmów pozwala bowiem dokładniej zrozumieć mechanizmy utrzymujące równowagę w jednym z najbardziej złożonych ekosystemów na Ziemi.
Źródło: IMA Fungus