Jednym z najbardziej spektakularnych znalezisk okazały się kamienne rzeźby przedstawiające ludzi. Niektóre z nich mają realistyczne cechy, w tym wyraźnie wyrzeźbione twarze, co jest niezwykle rzadkie dla tak wczesnego okresu neolitu. Odkrycia te potwierdzają, że mieszkańcy Karahan Tepe nie tylko tworzyli monumentalne struktury, ale i rozwijali sztukę przedstawieniową na wysokim poziomie. Już wcześniej znaleziono tam filary w kształcie litery T, interpretowane jako stylizowane postacie ludzkie, jednak nowe ustalenia pozwalają pójść o krok dalej. Chodzi bowiem o bardziej bezpośrednie i realistyczne wyobrażenia człowieka.
Czytaj też: Tysiące lat osadnictwa ujawnione dzięki budowie kolei. Czescy archeolodzy świętują sukces roku
Równolegle odkryto liczne przedstawienia zwierząt, od drapieżników po dzikie osły, które były rzeźbione w kamieniu z dużą dbałością o szczegóły. Motywy te mogą mieć znaczenie symboliczne lub rytualne, wskazując na złożony system wierzeń. W poprzednich sezonach wykopalisk natrafiono także na reliefy lampartów oraz wizerunki węży, co sugeruje, że fauna odgrywała istotną rolę w wyobrażeniach i mitologii tych społeczności.
Jednak najbardziej zaskakujące wnioski płyną z analiz dotyczących diety dawnych mieszkańców Karahan Tepe.
Badania sugerują, że ich jadłospis był bardziej zróżnicowany, niż przypuszczano. Oprócz mięsa dzikich zwierząt konsumowano także rośliny, co może świadczyć o stopniowym przechodzeniu od łowiecko-zbierackiego trybu życia do bardziej osiadłego modelu egzystencji. To cenne doniesienia w kontekście debaty nad początkami rolnictwa i udomowienia roślin. Wydaje się, że proces ten był bardziej złożony i rozciągnięty w czasie.
Karahan Tepe jest częścią większego kompleksu stanowisk znanych jako Taş Tepeler, który obejmuje także słynne Göbekli Tepe. Oba miejsca są uznawane za jedne z najstarszych przykładów monumentalnej architektury stworzonej przez człowieka i datowane są na okolice 10 000 roku p.n.e. Ich odkrycie zmusiło naukowców do rewizji wcześniejszych teorii, według których rozwinięte struktury społeczne i religijne pojawiły się dopiero wraz z rolnictwem.
Czytaj też: Sekret rzymskiego żeglarstwa u wybrzeży Chorwacji. Wrak pokazuje, jak budowano i rozwijano jednostki
Najnowsze doniesienia z Karahan Tepe jeszcze bardziej komplikują ten obraz. Pozwalają bowiem sądzić, że już społeczności pre-rolnicze były zdolne do tworzenia złożonych systemów symbolicznych, organizowania pracy na dużą skalę i budowania monumentalnych struktur. Znalezione artefakty: od rzeźb ludzkich po przedstawienia zwierząt i ślady codziennego życia, tworzą obraz społeczeństwa, które znajdowało się u progu wielkiej transformacji.
Źródło: Yeniçağ Gazetesi