Dlaczego akceptujemy naturę tylko taką, która jest dopieszczona, przycięta i podporządkowana naszej wizji porządku?
Ktoś może słusznie uznać, że to kwestia gustu, że każdy może robić ze swoim ogrodem, co chce, i projektować go jak chce. Owszem, to jest w stu procentach prawda. Ale zaproszę Was w tym artykule do poznania mojej perspektywy na to, jak wygląda moje podwórko idealne.
Łąka projektuje ogród za Ciebie
Przyroda jest najpiękniejsza wtedy, kiedy wygląda tak, jakby naprawdę żyła. Ja widzę ją często sprowadzoną do dekoracji ustawionej przed domem tylko po to, żeby dobrze prezentowała się na froncie albo z okien sąsiadów. Dużo przyjemniej patrzy mi się na kawałek nieidealnej, lekko dzikiej łąki niż na kolejny perfekcyjny trawnik przypominający zielony dywan z tworzywa sztucznego. Szczerze? Czasami mam poczucie, że po takim trawniku nawet nie wypada chodzić, żeby przypadkiem nie naruszyć tego idealnego porządku. I to jest coś, czego nigdy nie zrozumiem.
A mam wrażenie, że przez lata cała narracja o pielęgnacji ogrodów właśnie trochę na tym się opierała. Tak ja to odbieram.
Czytaj też: Internet kazał mi mieszkać estetycznie. „Me-ism” mówi: dość
Wszystko ma być równe, krótkie i pod kontrolą
Czy dla Was ładna przestrzeń wokół domu to przestrzeń maksymalnie uporządkowana? No bo zastanówmy się, jak sobie to wyobrażamy, ale tak szczerze. Moja podświadomość też mi w pierwszej chwili podpowiada, że trawnik ma wyglądać idealnie przez cały sezon. Jako nastolatka sama biegałam uśmiechnięta z kosiarką całe lato. I wszyscy moi sąsiedzi, rówieśnicy, razem ze mną. Sam zapach skoszonej trawy unosił się całymi dniami. Miało być bez chwastów, bez wysokiej trawy, bez owadów. No bo to przecież oznaczałoby, że ogród jest zaniedbany.
A najlepiej jeszcze, żeby wszystko było intensywnie zielone nawet podczas największych upałów. A, no i co najważniejsze – trzeba było wyrobić się ze wszystkimi porządkami do Bożego Ciała. Myślę, że wiele osób doskonale zna ten moment, kiedy całe podwórka nagle zamieniały się w wielkie centrum przygotowań.
Żeby utrzymać taki efekt, trzeba włożyć w niego zaskakująco dużo pracy. Koszenie jest naprawdę czasochłonne. Sama nigdy niczego nie nawoziłam środkami chemicznymi, ale wiadomo, że to także jest praktykowane w polskich ogrodach. To trochę walka z tym, co w normalnym środowisku po prostu byłoby częścią ekosystemu. I co potem? Potem okazuje się, że ten wymarzony kawałek zieleni zaczyna przypominać projekt wymagający regularnego dopieszczania.
I tu pojawia się moja ukochana łąka – ona wygląda trochę inaczej. Nie udaje, nie potrzebuje udawać, że jest sterylna. Nie wygląda codziennie identycznie. Żyje własnym rytmem i właśnie to najbardziej mnie w niej urzeka.
A kiedy patrzę na łąkę, widzę życie. Widzę też przestrzeń, która nie została sprowadzona wyłącznie do funkcji estetycznej. Widzę owady. Widzę rośliny, które przyciągają pszczoły, motyle i całą masę mikroorganizmów, o których na co dzień nawet nie myślę. A pewnie jak pomyślę, jak zobaczę, jak dotknę – to niektóre z nich zwyczajnie nie będą należały do moich ulubionych widoków. Ale nie chcę udawać, że w mojej podwórkowej przyrodzie nie ma dla nich miejsca. Są potrzebne tej przestrzeni. I są potrzebne nam – ludziom.
Łąka nie jest zaniedbaniem
Mam wrażenie, że wiele osób nadal traktuje wyższą trawę jak oznakę lenistwa albo braku dbania o otoczenie. Jakby wszystko, co nie jest idealnie uporządkowane, automatycznie było problemem. A przecież łąka wcale nie oznacza dla mnie chaosu. Gdybym projektowała swój ogród, to byłaby ona w nim numerem jeden. Ewentualne dodatki – rabaty, kamienie, ławka, huśtawka – byłyby właśnie dodatkami.
Ja dałabym sobie zgodę na mniej kontrolowaną przestrzeń. Cieszyłabym się każdym nowym mleczykiem i każdym motylem, który odwiedziłby mój ogród.
Ja wiem, że przez lata przyzwyczailiśmy się do myślenia, że człowiek powinien wszystko uporządkować, przyciąć i ustawić pod siebie. Nie jestem przyrodnikiem, ale istnieją badania pokazujące, że w takich przestrzeniach przyroda najlepiej działa wtedy, gdy pozwoli się jej pracować po swojemu.
Nie chodzi mi o modę na bardziej ekologiczne podejście. Chodzi o coś dużo prostszego. O poczucie, że otoczenie może być prawdziwe, a nie wyłącznie urządzone pod aktualne wyobrażenie o estetyce. Przyroda jest według mnie najpiękniejsza i najbardziej wyjątkowa, kiedy człowiek w nią nie ingeruje.
Idealny trawnik często zachwyca przede wszystkim wtedy, gdy jest świeżo przycięty. Łąka ma w sobie coś, co zostaje na dłużej. Jest mniej przewidywalna, bardziej naturalna i trochę spokojniejsza.
Mikroorganizmy nie potrzebują perfekcji
Na chwilę muszę zatrzymać się przy ekologii, bo mam wrażenie, że często myślimy o niej wyłącznie w dużej skali. Elektrownie, samochody, plastik, wielkie korporacje. Tymczasem nasze podejście do najbliższego otoczenia też ma znaczenie.
Łąki są dużo bardziej przyjazne dla przeróżnych organizmów, owadów zapylających i małych ekosystemów niż intensywnie utrzymywane trawniki. Wyższa roślinność pomaga zatrzymywać wilgoć w glebie i wspiera bioróżnorodność. Z kolei bardzo krótko przycinane trawniki podczas upałów potrafią szybko wysychać i nagrzewać się znacznie mocniej, niż wielu osobom się wydaje.
Nieprzypadkowo coraz częściej mówi się o ograniczaniu zbyt intensywnego koszenia. Nawet eksperci zajmujący się ochroną zapylaczy zwracają uwagę, że bardziej naturalne przestrzenie pomagają owadom, których populacje w wielu miejscach świata wyraźnie spadają.
I sama nie chciałabym zamieniać całego ogrodu w dziki rezerwat. Czasem wystarczy niewielki fragment przestrzeni, który nie będzie wyglądał jak obrazek z czasopisma.
I właśnie to jest dla mnie najistotniejsze. Coś, co przez lata uznawaliśmy za mniej zadbane, dla przyrody i ekosystemu może mieć realne znaczenie.
Czytaj też: Wieś czy miasto – gdzie tak naprawdę chcę mieszkać?
Mam dość przestrzeni, które są nienaturalne… więc brzydkie
Coraz częściej odnoszę wrażenie, że współczesne osiedla i ogrody zaczynają wyglądać… podobnie. Ta sama kostka brukowa. Ten sam krótki trawnik. Te same rośliny posadzone w dziwnie wyznaczonych odstępach. Wszystko bardzo uporządkowane, ale jednocześnie trochę pozbawione charakteru.
A łąka? Raz będzie bardziej zielona, innym razem pojawi się więcej kwiatów. Czasem trawa będzie wyższa, czasem bardziej sucha. Właśnie w tej zmienności jest dla mnie urok natury. Ale tylko wtedy taka przestrzeń jest dla mnie autentyczna. Nie wygląda jak dekoracja przygotowana wyłącznie po to, żeby dobrze prezentować się przez kilka tygodni w roku.
A jeśli ktoś lubi trochę pogrzebać w ziemi – proszę bardzo! Dodaj rabaty z ulubionymi kwiatami. Wyznacz kawałek ziemi na przyjemny skalniak, postaw obok drzewa huśtawkę. Chodzi mi o to, że jedno nie wyklucza drugiego. Możemy się bawić ogrodem, nie zamieniając go w sztuczny plac pozbawiony życia.
Łąka nie musi oznaczać kompletnej dzikości
Chodzi mi o znalezienie balansu, bo łąka nie musi oznaczać metrowych chwastów i przestrzeni, do której strach wejść. Można zacząć od tego, żeby zostawić fragment bardziej naturalnej roślinności. Można ograniczyć częstotliwość koszenia. Można też pozwolić koniczynie czy polnym kwiatom po prostu rosnąć. I nagle okazuje się, że ogród zaczyna wyglądać bardziej miękko, mniej sztucznie, a my mamy więcej czasu na odpoczynek.
Jasne – pojawiają się też minusy. Wyższa roślinność może nie podobać się każdemu. Niektórzy obawiają się większej liczby owadów, kleszczy, komarów. Ale mam wrażenie, że przez lata tak mocno przyzwyczailiśmy się do sterylnego podejścia do zieleni, że każda bardziej naturalna forma zaczęła wydawać się czymś dziwnym i niebezpiecznym.
Ale przecież jeszcze niedawno to właśnie ona była czymś normalnym. Dzieciaki biegały po zaroślach, wracały z podrapanymi nogami i czasem wpadały w pokrzywy. No, przynajmniej ja się tak bawiłam. I ostrożność jest dobra, oczywiście. Ale myślę, że dla wielu ta ostrożność przerodziła się w strach.
Coraz bardziej lubię, gdy natura wygląda jak natura
Najbardziej fascynuje mnie chyba to, że moje podejście do zieleni nigdy się nie zmieniło. Zawsze czułam, że to, co naturalne, jest piękne, więc po co to poprawiać. Nie przeszłam wielkiego ekologicznego przebudzenia i nie miałam nagłego zachwytu modą na dzikie ogrody. Po prostu z czasem zaczęłam zauważać, że dużo bardziej odpoczywam w miejscach, które nie próbują być idealne. Więc po co tak strasznie staramy się zmieniać coś, co tego nie wymaga, kosztem naszego czasu?
Bo ja naprawdę lubię, gdy coś szumi na wietrze i widać owady krążące między roślinami. Gdy przestrzeń wydaje się trochę mniej przewidywalna i jest co obserwować. Dla mnie właśnie wtedy natura zaczyna wyglądać najbardziej estetycznie.
I ważna rzecz – doceniam pracę, która stoi za skoszonym trawnikiem otoczonym kostką brukową, bo każdy chce, żeby jego ogród wyglądał ładnie. Ja wiem, że wszyscy chcemy być po prostu dumni ze swojego otoczenia.
Zachęcam do tego, żeby czasami odpuścić i spróbować czegoś trochę bardziej naturalnego. Może się okazać, że ogród wcale nie musi być perfekcyjny, żeby dawał poczucie spokoju i po prostu dobrze się w nim żyło.
Czytaj też: Okna dwuszybowe czy trzyszybowe. Co bym wybrała, gdybym teraz dobierała okna?