Zaskakujące doniesienia na temat wynalezienia pisma
Według naukowców pismo zostało wynalezione niezależnie w kilku różnych miejscach globu, a co szczególnie zaskakujące, niemal zawsze służyło początkowo temu samemu celowi, czyli prowadzeniu zapisów gospodarczych i administracyjnych. Jeszcze do XX wieku dominowało przekonanie, jakoby pismo narodziło się tylko raz – w starożytnej Mezopotamii. W myśl tej teorii miało się ono rozprzestrzenić wraz z handlem i kontaktami międzykulturowymi. Jednak odkrycia archeologiczne, zwłaszcza z obszaru obu Ameryk, podważyły tę teorię.
Dziś badacze są zgodni, że systemy pisma powstały niezależnie co najmniej cztery razy: w Mezopotamii, Egipcie, Chinach oraz Mezoameryce. Co ciekawe, mimo ogromnych różnic kulturowych i geograficznych, początki pisma w tych regionach były do siebie zaskakująco podobne. Najstarsze znane zapisy nie miały nic wspólnego z literaturą czy filozofią. Były to proste rejestry, takie jak rachunki, listy dóbr czy zapisy transakcji. W starożytnej Mezopotamii na glinianych tabliczkach zapisywano na przykład liczbę zwierząt przekazywanych w ramach handlu bądź podatków.
Z czasem te proste systemy znaków zaczęły ewoluować. Początkowo miały formę piktogramów, czyli rysunków przedstawiających konkretne obiekty, takie jak ryba czy zboże. Stopniowo jednak znaki te stawały się coraz bardziej abstrakcyjne i zaczęły reprezentować nie tylko rzeczy, ale także dźwięki i elementy języka mówionego. Ten przełom umożliwił zapisanie praktycznie dowolnej wypowiedzi, co było jednym z najważniejszych momentów w historii komunikacji.
Różne miejsca i jeden cel
Badacze podkreślają, iż kluczowym czynnikiem, który doprowadził do wynalezienia pisma, był rozwój złożonych społeczeństw. Wraz z pojawieniem się rolnictwa, miast i rozbudowanych struktur administracyjnych pojawiła się potrzeba dokładnego rejestrowania informacji: od podatków po magazynowanie żywności. W takich warunkach pamięć ludzka przestawała wystarczać, a trwały zapis stawał się koniecznością.
Czytaj też: Tajemnicza osada jest starsza od ludzkiej cywilizacji. Sensacyjne doniesienia z Bliskiego Wschodu
Co istotne, zanim pojawiło się “prawdziwe” pismo, ludzie korzystali z tzw. proto-pisma, a więc systemów symboli i znaków, które pomagały zapamiętywać informacje, choć nie odwzorowywały jeszcze w pełni języka. Dopiero kolejny krok, czyli przypisanie znakom wartości językowych, przekształcił je w pełnoprawne systemy pisma. Dokonane na przestrzeni lat odkrycia zmieniają sposób, w jaki postrzegamy rozwój cywilizacji. Wiemy już, że różne społeczności, niezależnie od siebie, dochodziły do podobnych rozwiązań w odpowiedzi na te same wyzwania. Wynalezienie pisma nie było więc jednorazowym wydarzeniem, a raczej naturalną konsekwencją rozwoju społecznego i gospodarczego.
Źródło: University of Texas, Britannica