Miasto które zaskoczyło wszystkich swoimi rozmiarami
Podstawowym błędem było niedoszacowanie skali. Kierujący projektem Juan García Targa z Uniwersytetu Barcelońskiego przyznał, iż wstępne założenia były dalekie od rzeczywistości. Wewnątrz dziewięciokilometrowego muru obwodowego, który wyznaczał rdzeń miasta, naliczono około 60 struktur. To jednak tylko fragment układanki.
Widzimy, że miejsce jest znacznie większe niż sądzono. W jego 9-kilometrowym rdzeniu, otoczonym murem obwodowym, rozmieszczonych jest około 60 struktur, ale jego całkowita rozciągłość nie została jeszcze przez nas określona – tłumaczy Juan García Targa z Uniwersytetu Barcelońskiego
Czytaj też: Przełomowe badanie zmienia datowanie potężnego królestwa. To stamtąd wziął się Aleksander Wielki
Nawet te wstępne dane robią wrażenie. Co ciekawe, pobliski ośrodek o nazwie Kukulá, gdzie znajduje się co najmniej 50 kolejnych budynków, może być integralną częścią tego samego kompleksu miejskiego. Gdyby tę hipotezę udało się potwierdzić, X’baatún awansowałoby do rangi jednego z największych centrów Majów na Jukatanie.
Nowoczesne metody pomagają odsłonić starożytny plan
Kluczem do przełomu było połączenie klasycznej archeologii z technologią. Zamiast rozległych i inwazyjnych wykopów, naukowcy użyli precyzyjnego mapowania, fotogrametrii z dronów oraz wierceń. To podejście pozwoliło na „prześwietlenie” terenu i zrozumienie urbanistycznego planu bez naruszania zbyt wielu warstw. Najbardziej wymownym przykładem jest tzw. Struktura 13. To rozległy kompleks mieszkalny o boku około 35 metrów, zorganizowany wokół centralnego placu. W jego obrębie wznosi się Struktura 15, czyli niewielka, czterometrowa piramida o podstawie 9 na 9 metrów. To właśnie ten budynek stał się kluczem do datowania i stylistyki całego miejsca.
Architektura kompleksu to lokalna interpretacja stylu Puuc. Charakterystyczne są kolumny oraz sklepione pomieszczenia zbudowane z „kamieni w kształcie buta”. Styl ten, rozwijany między 500 a 1000 rokiem, dotąd kojarzony był głównie z górzystymi obszarami na południowym zachodzie półwyspu i jego głównymi ośrodkami, takimi jak Uxmal. Jego obecność na równinach środkowego Jukatanu każe zrewidować poglądy dotyczące zasięgu wpływów kulturowych w świecie Majów.
Czytaj też: Inskrypcja z dynastii Qin znaleziona w Tybecie. Niezwykły artefakt zawiera sekret władcy sprzed tysięcy lat
Odkrycia nie dotyczą tylko kamieni. Analiza ceramiki przeprowadzona przez zespół z Uniwersytetu Kantabrii ujawniła fragmenty naczyń importowanych z Ek’ Balam, potężnego ośrodka położonego dalej na północ. To mocna przesłanka, iż X’baatún nie było odizolowanym zaściankiem, lecz aktywnym graczem w regionalnej sieci wymiany handlowej i kontaktów. Odblokowanie historii X’baatún pokazuje, jak wiele wciąż może kryć ziemia, nawet w teoretycznie dobrze przebadanych regionach. Dokonane odkrycie sugeruje, że sieć osadnicza była gęstsza i bardziej skomplikowana, a wpływy kulturowe płynęły dalej, niż nam się wydawało.