Powracająca zagadka miasta, które nagle opustoszało
Z tych rewelacji wynika, jakby początki tamtejszej urbanistyki sięgały okolic 3300 roku p.n.e. Odkrycie to stawia tę osadę w jednym szeregu z najwcześniejszymi ośrodkami miejskimi starożytnego Egiptu i Mezopotamii, a nawet sugeruje, iż rozwój miast na subkontynencie indyjskim mógł rozpocząć się wcześniej niż w innych znanych kolebkach cywilizacji.
Przełomowe ustalenia są efektem prac międzynarodowego zespołu archeologów, którzy w latach 2025-2026 wznowili wykopaliska na terenie stanowiska w prowincji Sindh w Pakistanie. Badania skoncentrowano wokół monumentalnych murów z cegły suszonej, odkrytych pierwotnie jeszcze w połowie XX wieku przez brytyjskiego archeologa Mortimera Wheelera. Wówczas uznano je za konstrukcję przeciwpowodziową, jednak nowe analizy wykazały, iż były one częścią znacznie bardziej złożonego systemu urbanistycznego.
Wyjątkową rolę odegrało datowanie radiowęglowe próbek pobranych z najniższych warstw stanowiska. To właśnie poświęcone im analizy zasugerowały, iż pierwsze etapy osadnictwa oraz budowy struktur miejskich przypadają na okres od około 3300 do 2600 roku p.n.e. Oznacza to, że rozwój Mohendżo Daro rozpoczął się co najmniej kilkaset lat wcześniej, niż zakładano jeszcze do niedawna.
Mohendżo Daro najstarszym miastem świata?
Nowe dane zmieniają również interpretację procesu powstawania miasta. Zamiast nagłego rozkwitu w dojrzałej fazie cywilizacji Indusu, badacze mówią teraz o długotrwałej ewolucji: od wczesnej osady do w pełni rozwiniętego, planowanego ośrodka miejskiego. Wskazują na to zarówno kolejne etapy budowy murów, jak i ślady wcześniejszej zabudowy odkryte pod późniejszymi strukturami.
Mohendżo Daro już wcześniej uchodziło za jedno z najbardziej zaawansowanych miast starożytności. Znane jest z regularnej siatki ulic, rozwiniętej kanalizacji i monumentalnej architektury. W szczytowym okresie mogło liczyć nawet około 40 tysięcy mieszkańców i stanowiło jedno z największych centrów miejskich epoki brązu.
Nowe odkrycia sugerują jednak, że korzenie tej zaawansowanej organizacji miejskiej sięgają znacznie głębiej w przeszłość. To z kolei może oznaczać konieczność rewizji globalnych modeli rozwoju cywilizacji, które dotąd koncentrowały się głównie na Egipcie i Mezopotamii jako najstarszych ośrodkach urbanizacji. Eksperci stojący za powyższymi rewelacjami podkreślają, że to dopiero początek, wszak znaczna część miasta wciąż pozostaje nieodkryta, a dalsze analizy mogą przynieść kolejne przełomowe ustalenia. Jeśli kolejne badania potwierdzą obecne ustalenia, Mohendżo Daro może zostać uznane za jedno z najstarszych centrów miejskich świata, redefiniując nasze rozumienie początków cywilizacji i rozwoju społeczeństw zorganizowanych.
Źródło: Arab News
