Jest bowiem mowa o przebudowie populacji komórek odpornościowych, co z kolei mogłoby wyjaśnić, dlaczego starzejący się mózg staje się bardziej podatny na przewlekły stan zapalny i choroby neurodegeneracyjne. Za rewelacjami w tej sprawie stoją przedstawiciele Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego, New York Genome Center i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine, którzy przeanalizowali pośmiertne próbki hipokampa pobrane od 40 zdrowych neurologicznie osób w wieku od 20 do 95 lat. Wykorzystali przy tym nowoczesne metody analizy pojedynczych komórek oraz techniki pozwalające badać zarówno aktywność genów, jak i przestrzenną organizację DNA.
Czytaj też: Cierpiały w milczeniu przez całe lata. Dlaczego lekarze tak długo ignorowali ADHD u kobiet?
Szczególnie interesujące okazały się komórki pełniące w mózgu funkcje odpornościowe, zwane mikroglejem. Naukowcy zauważyli, że mniej więcej od 50. do 75. roku życia liczba typowych mikroglejowych komórek stopniowo się zmniejsza. W ich miejsce pojawiają się natomiast komórki wykazujące silniejsze cechy związane z procesami zapalnymi. Odkrycie jest o tyle zaskakujące, że przez lata badacze zakładali, iż mikroglej pozostaje w mózgu przez całe życie i samodzielnie się odnawia. Nowe wyniki – zaprezentowane na łamach Science – sugerują, iż wraz z wiekiem może dochodzić do znacznie głębszej zmiany tożsamości i pochodzenia części komórek odpornościowych.
Badanie wykazało również inne oznaki starzenia się mózgu. Naukowcy zaobserwowali pogorszenie funkcjonowania komórek związanych z utrzymywaniem bariery krew-mózg. Jest to naturalna ochrona oddzielająca tkankę nerwową od krwi i kontrolująca, jakie substancje mogą przedostawać się do mózgu. Zmiany nie ograniczały się przy tym do układu odpornościowego. W wielu rodzajach komórek mózgowych zaobserwowano skoordynowane modyfikacje organizacji genomu. Zdaniem badaczy może to oznaczać, że starzenie się mózgu jest szeroko zakrojonym procesem obejmującym jednocześnie regulację genów, funkcjonowanie komórek odpornościowych i strukturę DNA.
Beneficjentami tych doniesień mogą okazać się naukowcy zajmujący się badaniami nad chorobą Alzheimera. Starzenie się jest największym pojedynczym czynnikiem ryzyka demencji, a przewlekły stan zapalny bardzo często występuje w mózgach osób z chorobami neurodegeneracyjnymi. Nie wiadomo jednak jeszcze, czy odkryta zmiana mikrogleju bezpośrednio przyczynia się do rozwoju Alzheimera.
Czytaj też: Duchy przeszłości przetrwały w naszym DNA. To pozostałość po nieznanych liniach genetycznych
To właśnie będzie jednym z najważniejszych tematów kolejnych badań. Naukowcy chcą ustalić, dlaczego wraz z wiekiem dochodzi do utraty części typowych mikroglejowych komórek oraz czy pojawienie się bardziej zapalnych komórek rzeczywiście zwiększa podatność mózgu na choroby. Jeśli uda się potwierdzić taki mechanizm, odkrycie może w przyszłości pomóc w opracowaniu sposobów ochrony mózgu jeszcze przed pojawieniem się pierwszych objawów choroby.
Źródło: Science