Papirus, oznaczony jako P. Fouad inv. 218, został zidentyfikowany w zbiorach Francuskiego Instytutu Archeologii Orientalnej w Kairze przez zespół badaczy kierowany przez papirologa Nathana Carliga z Uniwersytetu w Liège. Choć sam dokument znajdował się w archiwach już wcześniej, dopiero niedawno udało się ustalić jego prawdziwe znaczenie. Okazało się, że jest on fragmentem dzieła O naturze, jednego z najważniejszych poematów filozoficznych Empedoklesa.
Powyższe doniesienia są szczególnie atrakcyjne z punktu widzenia historii filozofii. Do tej pory wiedza o poglądach Empedoklesa opierała się niemal wyłącznie na pośrednich źródłach: krótkich cytatach i streszczeniach w pracach takich myślicieli jak Platon, Arystoteles czy Plutarch. Nowo odkryty papirus pozwala po raz pierwszy od starożytności obcować bezpośrednio z tekstem filozofa, bez filtrów i interpretacji późniejszych autorów.
Treść odnalezionych wersów koncentruje się na zagadnieniach związanych z percepcją i funkcjonowaniem zmysłów, zwłaszcza wzroku. Empedokles rozwija w nich swoją teorię emanacji cząstek, według której poznanie świata odbywa się poprzez subtelne strumienie materii docierające do ludzkich zmysłów. Analiza tekstu wykazała także zaskakujące powiązania z późniejszymi dziełami filozoficznymi. Badacze uważają, że fragmenty papirusu mogły stanowić bezpośrednie źródło dla niektórych idei obecnych na przykład u Platona.
Czytaj też: Zagadkowe Mohendżo Daro kolebką ludzkiej cywilizacji. Nowe ustalenia przesuwają miejsce jej narodzin
Co więcej, ślady wpływu Empedoklesa dostrzeżono również w twórczości innych starożytnych autorów, takich jak Arystofanes czy rzymski poeta i filozof Lukrecjusz. Odkrycie wzmacnia przy okazji tezę, w myśl której Empedokles mógł być jednym z prekursorów atomizmu. Badacze porównują wagę znaleziska do odnalezienia nieznanych fragmentów dzieł wielkich pisarzy nowożytnych. Podkreślają, iż sytuacja przypomina renesansowe odkrycia rękopisów antycznych, dlatego niektórzy mówią wręcz o drugim renesansie literatury starożytnej.
Źródło: Uniwersytet w Liège,
