Za eksperyment odpowiada międzynarodowy zespół badawczy kierowany przez Sachihiro Matsunagę. Jego członkowie połączyli komórki ssaka pochodzące od chomika z materiałem genetycznym jednokomórkowego glona zaliczanego do Cyanidioschyzon merolae. Powstałe w ten sposób komórki nazwano planimalami – od połączenia angielskich słów plant (roślina) i animal (zwierzę).
Czytaj też:Gigantyczny ssak żył w czasach dinozaurów. Niezwykłe tropy prowadzą do Brazylii
Wyniki badań w tej sprawie ukazały się w Nature Communications, a eksperyment stanowi istotny krok w badaniach nad możliwością przenoszenia dużych fragmentów materiału genetycznego między organizmami, które dzieli ponad miliard lat ewolucji. Autorzy tych badań chcieli sprawdzić, czy komórka ssaka jest w stanie przyjąć i zachować materiał genetyczny organizmu należącego do zupełnie innej gałęzi ewolucyjnej. W tym celu wykorzystali dwie strategie. Pierwsza polegała na umożliwieniu komórkom chomika pochłonięcia glona, drugie – na bezpośrednim połączeniu obu komórek przy użyciu glikolu polietylenowego (PEG), czyli substancji ułatwiającej łączenie błon komórkowych.
Druga metoda okazała się znacznie skuteczniejsza. Pozwoliła uzyskać około 800 razy więcej stabilnych kolonii komórkowych niż w przypadku naturalnego procesu pochłaniania glonów przez komórki ssacze. Najbardziej zaskakujące rezultaty przyniosła analiza materiału genetycznego. W jednej z uzyskanych linii komórkowych naukowcy wykryli około 16,3 miliona par zasad pochodzących z glona. Obejmowały one sekwencje wszystkich 20 chromosomów tego organizmu. Co więcej, obce DNA pozostawało wykrywalny nawet po 155 pokoleniach podziałów komórkowych.
Co to oznacza w praktyce? Materiał genetyczny glona nie został jedynie tymczasowo umieszczony wewnątrz komórki chomika. Był przekazywany kolejnym komórkom potomnym podczas ich namnażania. Eksperyment ujawnił również mechanizm, który może odpowiadać za przetrwanie tak dużej ilości obcego DNA. Okazało się, że około 96 procent genów kodujących białka pochodzących z algi pozostawało nieaktywnych.
Dalsze ekspertyzy ujawniły, iż komórki ssaka wykorzystywały mechanizmy epigenetyczne, czyli procesy regulujące aktywność genów bez zmiany samej sekwencji DNA. W praktyce oznaczało to wyciszenie większości obcego materiału genetycznego, co pozwalało komórkom zachować zdolność do normalnego funkcjonowania i podziałów. Sami zainteresowali określili to zjawisko mianem epigenetycznej kontroli. Ustalili również, że istotną rolę odgrywa enzym DNMT3A, uczestniczący w procesie metylacji DNA. Kiedy zakłócili jego działanie, utrzymanie obcego materiału genetycznego w komórkach stało się trudniejsze.
Czytaj też:Błyskawice zbierają śmiertelne żniwo w Zimbabwe. W tle wątek czarnej magii
Najbardziej ambitnym celem zespołu badawczego wydaje się wykorzystanie przeniesionych genów do nadania komórkom zwierzęcym wybranych właściwości charakterystycznych dla roślin i glonów. Wyobraźmy sobie możliwość wykorzystania energii słonecznej do produkcji związków organicznych i tlenu. W teorii takie komórki mogłyby wykorzystywać dwutlenek węgla i światło do wytwarzania substancji potrzebnych do funkcjonowania. Zapewniałoby to interesujące perspektywy dla biotechnologii, produkcji biomolekuł, a być może także medycyny.
Na razie trzeba jednak mierzyć siły na zamiary. W przeprowadzonym eksperymencie komórki nowo powstałego organizmu nie uzyskały zdolności do fotosyntezy. Większość genów glona pozostawała wyłączona, a samo zachowanie obcego DNA nie oznacza jeszcze, że komórka potrafi korzystać z zapisanych w nim instrukcji. Naukowcy będą teraz poszukiwać sposobów na aktywowanie wybranych genów, a także uruchomienie nowych szlaków metabolicznych. Konieczne będzie również zapewnienie odpowiedniego funkcjonowania chloroplastów, czyli struktur komórkowych odpowiedzialnych za fotosyntezę.
Źródło: Nature Communications
