Odkrycie to miało miejsce w czasie wykopalisk prowadzonych przez Izraelski Urząd ds. Starożytności. Ruszyły w związku z pracami budowlanymi poświęconymi powstającemu tam osiedlu, a odsłonięta część stanowi fragment rozbudowanego systemu wodnego, który zaopatrywał miasto w wodę z okolic Gusz Ecjon, transportowaną przez słynne Stawy Salomona.
Ten tzw. Dolny Akwedukt Jerozolimy był imponującym przedsięwzięciem inżynieryjnym, prawdopodobnie zrealizowanym za panowania królów z dynastii Hasmoneuszy, około 2000 lat temu. Jego głównym zadaniem było doprowadzanie wody do Jerozolimy, w tym na Wzgórze Świątynne, będące jednym z najważniejszych miejsc religijnych w regionie. Cały akwedukt liczył około 21 kilometrów i zaprojektowano go w taki sposób, aby woda mogła przepływać wyłącznie dzięki sile grawitacji. Nie trzeba było do tego pomp ani innych urządzeń mechanicznych. Kluczowa była natomiast ogromna precyzja, wszak na większości trasy różnica wysokości wynosiła zaledwie metr na kilometr.
Jak podkreślają kierujący wykopaliskami archeolodzy, utrzymanie tak niewielkiego nachylenia na długim dystansie wymagało starannego dostosowania przebiegu kanału do ukształtowania terenu i podłoża skalnego. System posiadał również punkty umożliwiające czyszczenie i usuwanie zatorów. Dzięki temu można było regularnie konserwować konstrukcję i utrzymywać przepływ wody. Co szczególnie zaskakujące, akwedukt pozostawał w użyciu, choć z przerwami, aż do około 100 lat temu.
Odsłonięty fragment pozwala prześledzić, jak zmieniała się konstrukcja na przestrzeni wieków. Pierwotnie woda płynęła kanałem zbudowanym z materiałów budowlanych i pokrytym tynkiem. Około 500 lat temu, w okresie osmańskim, wewnątrz pierwotnego koryta zamontowano ceramiczne rury. Zmodyfikowano również wygląd zewnętrznych ścian akweduktu. Powierzchnię pokrywano tynkiem, w który, zanim wysechł, budowniczowie wciskali drobne kamienie. W ten sposób powstawała charakterystyczna faktura.
Kolejne naprawy i modernizacje pokazują, jak istotne znaczenie miało to źródło zaopatrzenia w wodę dla mieszkańców Jerozolimy. Rozbudowany system pozostawał w użyciu przez kolejne pokolenia, mimo zmieniających się warunków politycznych i technologicznych. A jaka przyszłość go czeka? Odkryty odcinek nie zostanie zasypany ani całkowicie odizolowany od otoczenia. Zgodnie z planami ma stać się jedną z okolicznych atrakcji turystycznych.
Czytaj też:DNA Hunów ujawnia ich tajemnicze pochodzenie. Naukowcy odkryli ich odległy związek
Izraelski Urząd ds. Starożytności rozwija ponadto wizję utworzenia ciągłego parku, który umożliwiłby spacer wzdłuż akweduktu od południowej części Jerozolimy aż do Starego Miasta. Jeśli zaś chodzi o czysto archeologiczny aspekt odkrycia, to widzimy, jak starożytna infrastruktura wodna przysłużyła się zarówno ówczesnym mieszkańcom, ale i tym, którzy przyszli na świat wiele stuleci później.