Na czym polega poczucie winy? 

Poczucie winy to przykra emocja, która polega na oskarżaniu siebie samego z powodu własnego zachowania, które interpretujemy jako niewłaściwe – np. niemoralne, grzeszne czy nieakceptowane w społeczeństwie. Może również wystąpić w przypadku braku podjęcia określonego działania.

Żal nie jest dokładnie tym samym, co poczucie winy. Psychologia podkreśla, że osoba odczuwająca poczucia winy koncentruje się w większym stopniu na sobie i popada w samooskarżenia, podczas gdy żal to jedynie świadomość tego, że zrobiło się coś złego.

Poczucie winy nie musi być niczym złym. Jeżeli np. wyrządzimy drugiej osobie krzywdę, wtedy wyrzuty sumienia będą czymś jak najbardziej adekwatnym. Dzięki nim jesteśmy w stanie poprawić swoje zachowanie i rozwijać się jako dojrzali ludzie. Kiedy np. obraziliśmy przyjaciela złym słowem, poczucie winy pozwala naprawić błąd, a następnie wyciągnąć wnioski na przyszłość. 

Problem pojawia się w momencie, kiedy zaczynają się pojawiać ciągłe wyrzuty sumienia, od których nie jesteśmy się w stanie uwolnić. Chorobliwe poczucie winy polega na tym, że osoba nim dotknięta nieustannie czuje się winna i mało wartościowa. Nie może uwolnić się od samooskarżeń, które utrudniają jej nawiązywanie zdrowych relacji z innymi ludźmi. Wydaje się jej, że jest od innych gorsza i nie potrafi sprostać ich wymaganiom.  

Człowiek z toksycznym poczuciem winy bez przerwy rozmyśla nad swoimi błędami i krzywdami, które – w swoim mniemaniu – wyrządza innym osobom. Swoje poczucie winy odczuwa jako nieznośny ciężar, którego nie jest w stanie się pozbyć. Nie potrafi zaakceptować siebie, wybaczyć sobie błędów, ani dostrzec w sobie pozytywnych cech. Często ma także problemy z asertywnością i dbaniem o własne potrzeby. Chcąc zadowolić innych, godzi się na postępowanie wbrew sobie i nieraz staje się ofiarą manipulacji.