Chodzi o jaskinię Obi-Rachmat w Uzbekistanie, której zawartość ma potencjał by zmienić obraz migracji naszego gatunku poza Afrykę. Artefakty pochodzą z warstw datowanych na około 80 tysięcy lat i przypominają miniaturowe groty strzał. Ich odkrycie pozwala sądzić, iż nasi przodkowie mogli pojawić się w samym sercu Azji znacznie wcześniej, niż wynikało to z dotychczasowych rekonstrukcji ich ekspansji na Eurazję.
Czytaj też:Starożytny drapacz chmur w Etiopii. Archeolodzy odnaleźli pozostałości niezwykłego budynku
Obi-Rachmat to stanowisko archeologiczne położone w górach Tienszan, na wysokości około 1250 metrów nad poziomem morza. Badania prowadzone są tam od dziesięcioleci. W znajdujących się w schronisku skalnym warstwach archeologicznych zachował się wyjątkowo bogaty zbiór narzędzi kamiennych, obejmujący między innymi ostrza, duże wióry oraz niewielkie fragmenty. Cała sekwencja stratygraficzna obejmuje okres od około 80 do 40 tysięcy lat temu.
To właśnie w najstarszych warstwach, liczących około 80 tysięcy lat, badacze zidentyfikowali wyjątkowo małe, trójkątne fragmenty kamienia. Mają mniej niż dwa centymetry szerokości i ważą zaledwie kilka gramów. Początkowo tak niewielkie odłupki mogły wyglądać jak przypadkowy produkt obróbki kamienia. Analiza mikroskopowa wykazała jednak ślady charakterystycznych uszkodzeń powstających podczas uderzenia w cel. Zdaniem badaczy sugeruje to, że elementy służyły jako groty pocisków.
Ich rozmiary są szczególnie istotne. Ostrza były zbyt małe i kruche, aby skutecznie mocować je do ciężkich włóczni czy oszczepów. Ich szerokość odpowiada natomiast rozmiarom końcówek niewielkich strzał. Jeśli interpretacja zespołu jest prawidłowa, znaleziska z Obi-Rachmat mogą stanowić bardzo wczesny ślad technologii wykorzystującej łuk i strzały.
Nie jest to jednak bezpośredni dowód, że broń wykonali przedstawiciele H. sapiens. W tym okresie w Azji Środkowej żyli również neandertalczycy, dlatego kwestia autorstwa pozostaje przedmiotem dyskusji. Badacze zwracają uwagę, że wśród stanowisk przypisywanych neandertalczykom podobnie niewielkie elementy pocisków są niezwykle rzadkie. Z kolei mikrolityczne groty i elementy broni tego rodzaju znane są z wcześniejszych stanowisk związanych z H. sapiens w Afryce.
Czytaj też:Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu? Badacze zidentyfikowali mapę legendarnej sieci
Istotnym punktem odniesienia jest stanowisko Mandrin w dolinie Rodanu we Francji. Znaleziono tam niemal identyczne mikroskopijne groty w warstwie datowanej na około 54 tysiące lat. W tej samej warstwie znajdował się również ząb mleczny przedstawiciela naszego gatunku. Oznacza to, iż podobna technologia pojawia się w Europie około 25 tysięcy lat później niż w Obi-Rachmat i ponad 6 tysięcy kilometrów dalej.
Podobieństwo między znaleziskami z Uzbekistanu i Francji może mieć znaczenie dla badań nad migracją naszego gatunku. Według autorów odkrycie jest zgodne z hipotezą, w myśl której H. sapiens mogli przebywać w Azji Środkowej już około 80 tysięcy lat temu, a region ten stanowił ważny obszar kontaktów oraz przemieszczania się populacji na terenie Eurazji. Nie oznacza to jednak, że kwestia została rozstrzygnięta. Autorzy sami przyznają, iż konieczne są dalsze odkrycia, które pozwolą jednoznaczniej powiązać technologię z konkretnym gatunkiem człowieka. Szczególne znaczenie będą miały nowe stanowiska archeologiczne znajdujące się pomiędzy Azją Środkową a zachodnią częścią Eurazji.
Źródło: PLOS One