EBV, czyli wirus Epsteina-Barr jest szczególnie trudnym przeciwnikiem. Po zakażeniu może przejść w stan uśpienia i pozostawać w organizmie przez dziesięciolecia. Łączy się między innymi z mononukleozą zakaźną, niektórymi nowotworami oraz stwardnieniem rozsianym. Szczególne zagrożenie stanowi dla osób z osłabionym układem odpornościowym, w tym pacjentów po przeszczepach narządów lub szpiku.
Czytaj też: To nie tylko puste kalorie. Naukowcy odkryli, jak fruktoza naprawdę działa na nasz organizm
Nowe badania koncentrowały się na dwóch białkach znajdujących się na powierzchni wirusa: gp350 i gp42. To właśnie one pomagają EBV przedostać się do limfocytów B, a więc komórek układu odpornościowego. Zablokowanie tych mechanizmów może odebrać wirusowi możliwość rozpoczęcia infekcji, a potencjalnie również ograniczyć jego ponowną aktywację w późniejszym okresie życia.
Aby znaleźć odpowiednie przeciwciała, badacze wykorzystali specjalnie zmodyfikowane myszy posiadające ludzkie geny odpowiedzialne za produkcję przeciwciał. Wystawili gryzonie na działanie wybranych białek EBV, licząc na uzyskanie odpowiedzi immunologicznej możliwie zbliżonej do tej, jaka występuje u człowieka. Taka strategia przyniosła konkretne rezultaty. Naukowcy wyizolowali łącznie dziesięć nowych przeciwciał. Dwa z nich były skierowane przeciwko białku gp350, natomiast osiem rozpoznawało gp42. Następnie przyszła pora na sprawdzenie ich działania w kolejnych eksperymentach. Jedno z przeciwciał skierowanych przeciwko gp42 wykazało szczególnie obiecujące właściwości i ochroniło zmodyfikowane myszy przed zakażeniem EBV.
To ważny rezultat, ponieważ opracowanie skutecznych przeciwciał przeciwko EBV od lat stanowi wyzwanie. Wirus ma bowiem wyjątkową zdolność do oddziaływania z limfocytami B, co utrudnia znalezienie naturalnych przeciwciał, które można byłoby wykorzystać jako podstawę terapii. Naukowcy zastosowali więc inne podejście, tworząc warunki pozwalające na selekcję przeciwciał bezpośrednio ukierunkowanych na kluczowe elementy wirusa.
Potencjalne zastosowanie odkrycia jest szczególnie interesujące w przypadku transplantologii. Pacjenci po przeszczepach muszą przyjmować leki hamujące działanie układu odpornościowego, przez co EBV może stanowić dla nich poważne zagrożenie. Wirus może prowadzić między innymi do rozwoju potransplantacyjnych zaburzeń limfoproliferacyjnych, w których limfocyty zaczynają namnażać się w sposób niekontrolowany i mogą prowadzić do rozwoju zagrażających życiu nowotworów.
Czytaj też:Takich zatyczek do uszu jeszcze nie widzieliśmy. Przydadzą się nie tylko do spania
Nowe przeciwciało nie jest jednak jeszcze gotowym lekiem. Dotychczasowe wyniki pochodzą z badań przedklinicznych prowadzonych na modelach zwierzęcych. Zanim substancja mogłaby trafić do ludzkich pacjentów, konieczne będą dalsze testy bezpieczeństwa, a następnie odpowiednio zaprojektowane badania kliniczne. Naukowcy podkreślają jednak, że opracowana metoda może kiedyś sprawdzić się w starciu ze znacznie większą liczbą wirusów, a nie tylko EBV. W przypadku EBV stawka jest wyjątkowo wysoka, wszak chodzi o patogen, z którym zetknęła się zdecydowana większość populacji, a który po zakażeniu pozostaje w organizmie na całe życie.
Źródło:Cell Reports Medicine