Rącznik pospolity (Ricinus communis), zwany też rycynusem lub kleszczowiną, przyciąga wzrok charakterystycznymi czerwonymi liśćmi i atrakcyjnymi owocami. Wyglądają nieco jak owoce kasztanowca lub jaworu, ale mają soczysty, czerwony kolor. Przez to roślina stała się popularną dekoracją naszych ogrodów i parków. Jednak trzeba zachować ostrożność.
Rącznik pospolity to ogrodowy morderca
Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego ponownie ostrzega przed śmiertelnym zagrożeniem, jakie stanowi ta atrakcyjna wizualnie roślina, którą można kupić w sklepach ogrodniczych i marketach ogrodowo-budowlanych. Rącznik pospolity nosi miano najbardziej toksycznej rośliny globu nie bez powodu. Jego nasiona zawierają rycynę – substancję, dla której dawką śmiertelną jest zaledwie 2 mg na kilogram masy ciała. Botanicy potwierdzają, że jej toksyczność rycyny przewyższa cyjanek sześć tysięcy razy.
Czytaj też: Jeśli chcesz wyjść na słońce, unikaj tych roślin. Promieniowanie UV robi z nich truciznę
Zatrucie rycyną daje objawy, które łatwo pomylić z innymi chorobami, w tym tzw. grypą żołądkową, a nawet ze zwykłym zatruciem pokarmowym. Specjaliści wymieniają takie objawy jak gorączka, nadmierna potliwość, bóle mięśni, nudności, wymioty i odwodnienie. Poważniejsze skutki zatrucia rycyną obejmują między innymi zmiany wrzodziejące i krwotoczne układu pokarmowego, martwicę kanalików nerkowych, hipoglikemię, ropne zapalenia płuc i owrzodzenie dróg oddechowych.
Najbardziej niepokoi fakt, że zatrucie tą toksyną pozostaje nieuleczalne – nie istnieje skuteczne antidotum, nie ma też sposobu na usunięcie jej z organizmu. Leczenie zatrucia ogranicza się do łagodzenia objawów zapalnego, a następnie leczenia niewydolności nerek i wątroby. Brak przyczynowego leczenia sprawia, że zatrucie często kończy się tragicznie, zwłaszcza u dzieci, które mogą być zaintrygowane kolorowymi nasionami.
Trująca roślina kusi ogrodników
Choć ryzyko jest poważne, rącznik wciąż zdobi polskie działki, parki i skwery. Jego popularność bierze się z imponującego wyglądu. Roślina może sięgnąć nawet czterech metrów wysokości w sprzyjających warunkach, a jej liście są dorodne, czerwonawe i mają nawet 10 cm średnicy.
Czytaj też: NFZ ostrzega: Czerniak zabija co roku niemal 1,4 tysiąca osób, a liczba zachorowań rośnie
Roślina pochodzi z północno-wschodniej Afryki i Bliskiego Wschodu, ale jest już popularna na całym świecie jak roślina ozdobna. Ma też zastosowanie w przemyśle i medycynie – można z niego pozyskiwać olej rycynowy, stosowany na różne dolegliwości i w kosmetykach. Roślina jest przez to fascynująca i potwierdza porzekadło, że to dawka czyni truciznę.
Niestety wielu miłośników ogrodnictwa wciąż nie zdaje sobie sprawy, jak niebezpiecznego lokatora zaprosili na działki, rabaty i do przestrzeni publicznej. Eksperci apelują o rozwagę, szczególnie w domach z dziećmi i zwierzętami. Warto docenić jego urodę, ale nie wolno zapominać, że w zabijaniu nie ma sobie równych. Jeśli już decydujesz się na jego uprawę, absolutnie kluczowa jest świadomość ryzyka i zachowanie wszelkich środków ostrożności. Jego nasiona pod żadnym pozorem nie mogą wpaść w ręce dzieci.