Jedno jest dla mnie pewne: autorzy tych badań podeszli do nich na poważnie. Wzięli pod lupę dane pochodzące z niemal pięćdziesięciu lat i uzyskali wyjątkowo złożony obraz życia samotnych rodziców. Statystyki te dotyczyły około 2,5 miliona osób z lat 1972-2020. Wniosek okazał się dość jednoznaczny: samotni rodzice przeciętnie deklarują niższy poziom satysfakcji z życia niż osoby wychowujące dzieci w związku. W określonych warunkach bywają jednak szczęśliwsi niż samotni dorośli, którzy w ogóle nie mają dzieci.
Czytaj też: Dziecko nie potrzebuje rodzica z poradnika, tylko dorosłego, który nie znika, gdy robi się trudno
Publikacja, o której mówimy, jest dostępna na łamach Journal of Happiness Studies. Jej autorzy wykorzystali dane pochodzące z World Database of Happiness, czyli międzynarodowej bazy analizującej poczucie dobrostanu i zadowolenia z życia. Uczeni chcieli uporządkować rozproszone dane płynące z wcześniejszych badań, ponieważ temat samotnego rodzicielstwa zwykle pojawiał się jedynie jako poboczny element większych analiz społecznych.
Część tych wniosków niespecjalnie zaskakuje, wszak codzienność samotnych rodziców wiąże się z ogromnym obciążeniem psychicznym i ekonomicznym. Łączenie obowiązków zawodowych z opieką nad dziećmi bez wsparcia partnera oznacza częstsze konflikty między pracą a życiem prywatnym, wyższe ryzyko ubóstwa oraz chroniczne zmęczenie. To właśnie te czynniki najczęściej przekładają się na niższe poczucie szczęścia.
Ale nie ma się co nastawiać, że sytuacja samotnych rodziców jest w pełni jednoznaczna. W wielu analizach osoby samotnie wychowujące dzieci osiągały wyższy poziom satysfakcji z życia niż bezdzietni single. Szczególnie ważne okazywały się stabilna praca, wsparcie ze strony rodziny i przyjaciół oraz dostęp do opieki nad dziećmi. Badanie pokazuje, iż poczucie osamotnienia znacząco obniża dobrostan, natomiast silne relacje społeczne działają ochronnie.
Duże znaczenie mają również rozwiązania systemowe. W krajach oferujących rozwinięte wsparcie socjalne dla rodzin, dostępne żłobki i większą równość płci różnice w poziomie szczęścia między samotnymi rodzicami a resztą społeczeństwa są wyraźnie mniejsze. Badacze zauważają, że polityka państwa może realnie wpływać na dobrostan rodziców. Poza tym, czas pomaga części osób odzyskać równowagę psychiczną. Bezpośrednio po rozwodzie lub rozstaniu poziom szczęścia zwykle gwałtownie spada, jednak po kilku latach wiele osób adaptuje się do nowej sytuacji i odzyskuje stabilność emocjonalną.
Czytaj też: Kodak znów chce być blisko rodzinnych wspomnień, ale dziś wspomnienia zaczynają się od powiadomienia
Nie ma co zarazem mówić o prostym związku przyczynowo-skutkowym. Samotne rodzicielstwo często jest konsekwencją trudnych wydarzeń życiowych, takich jak rozpad związku, konflikty czy problemy finansowe, które same w sobie wpływają na dobrostan psychiczny. Badacze dostrzegli lukę w wiedzy dotyczącej samotnych ojców. Większość dotychczasowych analiz koncentrowała się niemal wyłącznie na samotnych matkach, przez co naukowcy nadal dysponują ograniczonymi danymi dotyczącymi doświadczeń mężczyzn wychowujących dzieci bez partnerki.
Trudno oczekiwać, by jedna analiza rozstrzygnęła debatę dotyczyącą wpływu rodzicielstwa na szczęście i relacje międzyludzkie. Inne badania cytowane w ostatnich miesiącach sugerują między innymi, że posiadanie dzieci może zwiększać poczucie sensu życia, ale jednocześnie obniżać satysfakcję z relacji partnerskich i ograniczać codzienny komfort psychiczny. Nic nie jest tu czarne bądź białe. Zresztą, nie sądzę, by decyzja o zostaniu rodzicem powinna zależeć od wyniku badania.
Źródło: Journal of Happiness Studies