Odkrycie nastąpiło w pobliżu miejscowości Macomer, na stanowisku archeologicznym Carrarzu Iddia. To tam, spod gęstej roślinności, wyłonił się doskonale zachowany obiekt. Do odkrycia doszło podczas badań prowadzonych w sąsiedztwie starożytnej wieży nuragijskiej. Uczestnicy ekspedycji, którzy początkowo koncentrowali się na pracach wykopaliskowych i konserwatorskich przy pobliskim nuragu, natrafili na ślady nieznanej wcześniej konstrukcji. Po usunięciu gęstej roślinności oraz zalegających przez lata osadów ukazał się imponujący grobowiec, którego stan zachowania zaskoczył nawet samych badaczy.
Monument znajduje się na południowym zboczu wzgórza Crastu Littu, na wysokości około 740 metrów nad poziomem morza. Lokalizacja nie była przypadkowa. Z miejsca tego rozciąga się szeroka panorama obejmująca równiny Macomer, wyżyny Abbasanta i Paulilatino oraz odległe tereny w kierunku Zatoki Oristano. Zdaniem naukowców tak strategiczne położenie mogło mieć zarówno znaczenie symboliczne, jak i praktyczne dla społeczności zamieszkujących ten obszar niemal cztery tysiące lat temu.
Odkryta budowla została wzniesiona z bloków trachitu i zachowała najważniejsze elementy charakterystyczne dla Grobowców Gigantów. Należą do nich wydłużona komora grobowa przeznaczona do pochówków zbiorowych, a także półkolista eksedra znajdująca się przed wejściem. To właśnie ta monumentalna część fasady stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli architektury nuragijskiej.
Na pierwszy plan w oczach archeologów wysunął się jednak wyjątkowy element konstrukcyjny znajdujący się wewnątrz obiektu. Komora grobowa została podzielona na dwa poziomy w pobliżu wejścia, co jest rozwiązaniem niezwykle rzadkim. Spośród setek znanych na Sardynii Grobowców Gigantów podobny układ odnotowano jedynie w nielicznych przypadkach. Badacze przypuszczają, że szczegółowa analiza tej struktury może dostarczyć nowych informacji o technikach budowlanych oraz obrzędach pogrzebowych społeczności nuragijskich.
Choć grobowiec nosi ślady dawnych nielegalnych wykopów prowadzonych przez poszukiwaczy skarbów, jego wnętrze nie zostało całkowicie zniszczone. W komorze znajdowały się fragmenty ceramiki, które pozwalają wiązać użytkowanie obiektu z najwcześniejszym okresem rozwoju cywilizacji nuragijskiej. Odkryte artefakty mają pomóc w dokładniejszym określeniu czasu powstania grobowca i jego miejsca w historii Sardynii.
Czytaj też: Naczynie sprzed 5 tysięcy lat zaskoczyło archeologów. Trzy symbole wciąż nie dają odpowiedzi
W ogólnym ujęciu Grobowce Gigantów należą do najbardziej charakterystycznych zabytków prehistorycznej Sardynii. Powstawały od około XVIII wieku p.n.e. i służyły jako wspólne miejsca pochówku dla całych społeczności. Ich nazwa nie ma związku z rzeczywistymi gigantami, lecz wynika z imponujących rozmiarów tych konstrukcji, które przez stulecia pobudzały wyobraźnię mieszkańców wyspy. Do dziś na Sardynii odkryto około 800 takich obiektów, jednak wiele z nich zachowało się jedynie fragmentarycznie.
Ten nowo odkryty wyróżnia się nie tylko stanem zachowania, ale i potencjałem badawczym. Archeolodzy dodają, że dalsze wykopaliska mogą przynieść odpowiedzi na pytania dotyczące organizacji społeczeństwa nuragijskiego, jego wierzeń czy rytuałów związanych z kultem przodków. Niewykluczone również, że znalezisko pozwoli lepiej zrozumieć początki jednej z najbardziej tajemniczych cywilizacji basenu Morza Śródziemnego.
Źródło: Ancient Origins