Jak twierdzą, mogły to być studnie będące częścią rozbudowanego systemu podziemnych kanałów, który pozwalał mieszkańcom południowego Peru pozyskiwać wodę z głębi ziemi. Poczynione analizy pokazują, że takie rozwiązanie odgrywało kluczową rolę w przetrwaniu i rozwoju osadnictwa w tym niegościnnym regionie.
Puquios znajdują się przede wszystkim w dolinach Nasca, Taruga i Las Trancas, na obszarze, w którym opady są niezwykle skąpe, a dostęp do wody powierzchniowej ograniczony. Konstrukcje mają charakterystyczny spiralny lub lejkowaty kształt. Z powierzchni prowadzą w dół do podziemnych galerii, którymi przepływa woda. Według proponowanych interpretacji były one elementem zaawansowanego systemu hydrotechnicznego, umożliwiającego korzystanie z podziemnych zasobów przez cały rok.
Czytaj też: Prace w ogrodzie doprowadziły do odkrycia rekordowo dużego skarbu z czasów wikingów
Mechanizm działania był stosunkowo prosty, choć wymagał ogromnej wiedzy i nakładu pracy. Podziemne galerie kierowały wodę znajdującą się w warstwach wodonośnych w stronę miejsc, z których można było ją pobierać. Ściany niektórych konstrukcji wzmacniano kamieniami, a do uszczelniania służyła glina. Woda mogła być również filtrowana podczas przepływu przez warstwy kamieni i żwiru.
Charakterystyczne spiralne wejścia pełniły dodatkową funkcję. Otwory prowadzące do podziemnych kanałów zapewniały dostęp powietrza, a przepływ wiatru pomagał utrzymać ruch wody. Jednocześnie konstrukcja umożliwiała ludziom zejście do galerii w celu ich czyszczenia i konserwacji. Nie były to więc zwykłe studnie, lecz elementy infrastruktury wymagającej regularnej obsługi.
Znaczenie puquios staje się szczególnie widoczne, gdy spojrzymy na warunki panujące w regionie. Pustynne wybrzeże Peru należy do najbardziej suchych obszarów Ziemi. Mimo to lud Nazca zdołał stworzyć tam rozwinięte osady i prowadzić rolnictwo. Dostęp do stabilnego źródła wody pozwalał na nawadnianie pól, a także zaspokajanie potrzeb mieszkańców. Jak widać, zastosowane rozwiązanie było naprawdę skuteczne.
Badania satelitarne prowadzone przez Rosę Lasaponarę i jej współpracowników pozwoliły dostrzec związki między położeniem puquios, osadami i układem dolin. Analizy sugerują, iż systemy wodne były rozmieszczone w sposób odpowiadający potrzebom zamieszkujących region społeczności. Według badaczy rozwój puquios umożliwił przekształcenie wyjątkowo suchego krajobrazu w obszar nadający się do intensywnego zamieszkania i uprawy ziemi.
Czytaj też:Odnaleźli zaginioną wieś na Węgrzech. Ostatnia wzmianka o Nyénye sięga 1548 roku
Nie oznacza to jednak, że naukowcy mają pełną zgodność co do wieku tych konstrukcji. Oczywiste wydaje się ich powiązanie z cywilizacją Nazca, lecz dokładne datowanie pozostaje przedmiotem dyskusji. Badania archeologiczne pozwalają sądzić, że puquios były już używane przed podbojem regionu przez Inków w XV wieku. Część badaczy wskazuje na okres późnego rozwoju kultury Nazca, natomiast inne analizy dostarczyły jeszcze wcześniejszych dat.
Datowanie radiowęglowe materiału zachowanego w warstwie zwietrzeliny na kamiennych elementach dwóch puquios dało wyniki wskazujące na VI-VII wiek, choć sami autorzy podkreślali ograniczenia tej metody. Co więcej, nie wszystkie galerie tego typu znajdujące się w Andach musiały mieć przedhiszpańskie pochodzenie, ponieważ podobne technologie były wykorzystywane także w czasach kolonialnych. Niezależnie od sporów dotyczących dokładnej daty powstania, badacze opisują puquios jako system wymagający specjalistycznej wiedzy, organizacji pracy i współpracy większej społeczności. W trzech głównych dolinach zidentyfikowano 36 działających konstrukcji, podczas gdy w przeszłości ich liczba mogła przekraczać 50.
Źródło: Civil Engineering