O istnieniu Nyénye wiadomo było przede wszystkim ze źródeł pisanych. Osada pojawiała się w średniowiecznych dokumentach, jednak przez lata nie udało się jednoznacznie wskazać jej położenia. Ostatnia znana wzmianka o wsi pochodzi z 1548 roku. Później nazwa Nyénye stopniowo zniknęła z dokumentów, a sama osada odeszła w zapomnienie.
Przełom nastąpił podczas prac archeologicznych prowadzonych w okolicach Szandaszőlős. Już w trakcie wstępnego rozpoznania terenu badacze zauważyli dużą liczbę fragmentów ceramiki. Ich charakter sugerował, że w tym miejscu mogła znajdować się osada funkcjonująca w XV lub XVI wieku. Początkowo naukowcy spodziewali się raczej niewielkiego, rozproszonego stanowiska archeologicznego. Kolejne prace przyniosły jednak znacznie ważniejsze odkrycie.
Archeolodzy zaczęli odsłaniać kolejne jamy i rowy, by później natknąć się na groby. Pochówki ustawiono na osi wschód-zachód, co sugerowało chrześcijański charakter nekropolii. Obecność cmentarza stała się istotną wskazówką, ponieważ w średniowiecznych wsiach miejsce pochówku było zazwyczaj związane z lokalnym kościołem. Badacze zaczęli więc podejrzewać, iż w pobliżu musiały znajdować się pozostałości świątyni.
Przypuszczenia szybko się potwierdziły. W trakcie dalszych prac uczestnicy wykopalisk odkryli pozostałości dawnego kościoła. W ten sposób otrzymali kolejne elementy układanki: ślady osady, cmentarz, a także świątynię, które razem wskazywały na znacznie większą i bardziej zorganizowaną osadę niż początkowo zakładano.
Do sukcesu w ogóle by nie doszło, gdyby nie średniowieczne dokumenty dotyczące okolicznych miejscowości. Archeolodzy przeanalizowali informacje zawarte w dawnych aktach, w tym dokumenty związane ze sporami majątkowymi. Pojawiły się w nich sąsiednie osady, których położenie można było ustalić. Porównanie tych danych z lokalizacją odkrytego stanowiska pozwoliło uczonym powiązać pozostałości z konkretną, znaną ze źródeł Nyénye.
Czytaj też: Archeolodzy odnaleźli czerwone wzory pozostawione na wyspie w Indonezji. Mają 4000 lat
Odkrycie, o którym mówimy, pozwoliło odnaleźć miejsce dawno zapomnianej wsi. Pozostałości osady mogą dostarczyć informacji o codziennym życiu mieszkańców regionu w późnym średniowieczu, sposobie organizacji osady, praktykach pogrzebowych czy funkcjonowaniu lokalnej wspólnoty. Znaleziska archeologiczne mogą również pomóc lepiej zrozumieć, jak wyglądała sieć osadnicza na tym obszarze przed zniknięciem Nyénye ze źródeł pisanych.
Możemy sobie jedynie wyobrazić, jak wiele średniowiecznych osad wciąż pozostaje ukrytych pod współczesnym krajobrazem. Nazwa miejscowości może przetrwać w dokumentach przez stulecia, podczas gdy jej fizyczne pozostałości stopniowo zacierają się w terenie. W tym przypadku połączenie badań archeologicznych z analizą dawnych dokumentów pozwoliło rozwiązać zagadkę, która przez lata pozostawała nierozstrzygnięta. Teraz archeolodzy będą badali pozostałości kościoła i cmentarza, a następnie spróbują odtworzyć losy całej wsi i jej mieszkańców.
Źródło: 24.hu