Pewną iluzją rzeczywistości są też nasze wspomnienia, a właściwie nasza pamięć o wydarzeniach z przeszłości. „To bardziej fikcja niż odzwierciedlenie tego, co się naprawdę wydarzyło. Tak jakbyśmy pisali powieść ze sobą w roli głównej” – twierdzi Jonah Lehrer, amerykański pisarz, autor książki „Proust Was a Neuroscientist”, który porównał wspomnienia do kopii starej fotografii.

Wszystko, co nas otacza, jest więc w pewnym sensie wytworem naszego umysłu, czyli efektem pracy mózgu. Tę zaskakująco prostą prawdę opisywali już starożytni. Cesarz rzymski Marek Aureliusz dowodził w swoich filozoficznych „Rozważaniach”: „Świat – to zmiana, życie – to wyobrażenie”. Budda również przekonywał, że to nasz umysł konstruuje to, co przeżywamy. A wiele lat później Szekspir dodawał ustami Hamleta: „Nic nie jest ani dobre, ani złe, tylko nasze myślenie je takim czyni”.

 

Ewolucja na „nie”

Tak naprawdę twój mózg nigdy nie „widział” prawdziwego świata. Chociaż to dzięki niemu wiesz, że dźwięk, który słyszysz, jest miauczeniem kota albo odgłosem rozbijającego się szkła, że to dzięki niemu jesteś w stanie smakować lody waniliowe, siedząc na schodach bazyliki Sagrada Familia, czy że dzięki niemu zakochujesz się i przeżywasz złość, smutek, radość czy wzruszenie – twój mózg leży w ciemnościach, odizolowany od fizycznego świata. Jego jedyny kontakt z rzeczywistością to gęsto utkana sieć sygnałów elektrochemicznych, odbierających impulsy nerwowe z różnych części naszego ciała.

Mózg człowieka rozpoznaje szczekanie psa, zapach róży czy głos przyjaciela. Wie, kiedy mamy zasnąć, a kiedy uciekać w popłochu, ponieważ jego doświadczenie to nie są przeżycia tylko pojedynczej osoby, ale milionów lat ewolucji. Ten proces ciągłej zmiany i adaptacji mózgu człowieka neurobiolodzy nazywają neuroplastyką.

Dr David Eagleman, neurobiolog i szef Laboratorium Percepcji i Akcji w Baylor College of Medicine w Teksasie, podsumowuje to prosto: „Wszystko, co się dzieje, dzieje się głównie w naszej głowie. Mózg wybiera dla nas najbardziej ewolucyjnie przydatną wersję rzeczywistości”.

Praca z umysłem

  • Na czym polega Praca, metoda terapeutyczna opracowana przez Byron Katie? Toksycznej myśli, która się pojawia (np. „Mój mąż mnie nie rozumie”) i sprawia nam ból, zadajemy cztery pytania:
  • Czy to jest prawda?
  • Czy możesz mieć absolutną pewność,  że to prawda?
  • Jak reagujesz, co dzieje się, gdy wierzysz,  że ta myśl jest prawdziwa?
  • Kim byłbyś bez tej myśli?