Kiedy w 2008 roku zrodził się na Litwie pomysł na stworzenie Vinted, 22 letnia wówczas Milda Mitkute, nie mogła przewidzieć, że jej biznes stanie się platformą wartą miliardy dolarów, a także okaże się źródłem uzależnienia. Niewinne odsprzedawanie niechcianych ubrań, spotkało zaspokajanie potrzeb inwestorów, a to zaś prowadzi do tworzenia spirali skutecznie utrzymujących ludzi przy Vinted.
Ciemna strona Vinted? Coraz więcej osób mówi, że nie potrafi przestać scrollować
Scrollowanie to czynność przesuwania treści z jednej na drugą na platformach social media, zaś doomscrolling jest ekstremalną wersją, kiedy jest bardzo trudno wyrwać się z machinalnego wykonywania tej czynności. Jak można przeczytać w artykule Sereny Smith, redaktorki DAZED, coraz więcej osób zaczyna się wręcz uzależniać nie od tak oczywistych pułapek jak TikTok, ale po prostu Vinted.

Objawia się to tym, że kolejne osoby zgłaszające problem, nie są już nawet świadome tego nawyku. Po prostu, gdy mają wolną chwilę, sięgają po telefon i włączają Vinted: pewnego razu mój szef stanął za mną, kiedy ją przeglądałam. To było naprawdę żenujące. Wspomina jedna z osób rozmawiających z autorką tekstu.
Czytaj też: Naukowcy ustalili, co naprawdę daje szczęście. Czego tak naprawdę nam brakuje?
Fenomen może dziwić, lecz dane nie pozostawiają złudzeń. Większość czasu, użytkownicy internetu spędzają na przeglądaniu platform e-commerce. Zaskakująco to nie wiadomości, czy media społecznościowe, większość użytkowników internetu spędza czas właśnie na przeglądaniu produktów do kupienia. Na przykład 87 minut dziennie jest poświęcane na TikToka, a na Allegro 92 minuty.

I tutaj wchodzi Vinted, które według danych z września bieżącego roku, przyciągnęło prawie we wskazanym miesiącu, 7 milionów osób. Platforma wciągnęła ich na średnio 110 minut. Obraz w przypadku Vinted jest o tyle przykry, że tam z definicji nie powinno być nowych ubrań i powinno się tam właściwie zaglądać po to, żeby podać dalej już niechciane rzeczy. Efekt niestety jest często odwrotny, zamiast używać Vinted do utrzymywania balansu w życiu (swoim i szafy), szuka się co by nowego kupić.
Kiedy znajdujemy coś, co uważamy za okazję, doświadczamy przypływu adrenaliny. Wiemy ze skanów fMRI, że kiedy ludzie widzą dobrą cenę, część mózgu, która odpowiada za przyjemność, jest aktywowana
– powiedziała dla DAZED profesorka Cathrine Jansson-Boyd
Za wszystkim stoją niestety proste procesy wałkowane przez kapitalizm, tworzące ciągłe uczucie przegapienia jakiejś okazji. A ta konkretna platforma, nie potrzebuje do tego nawet nowych ubrań, wystarczy że zniknie coś z naszej listy ulubionych ubrań, które sobie wypatrzyliśmy. Nie ważne, że ich nie kupiliśmy, bo nie byliśmy pewni czy ich potrzebujemy. Wraz z powiadomieniem o ich sprzedaży, straciliśmy szansę i to jest najważniejsze w całym mechanizmie.

Problem naturalnie nie jest ekskluzywny dla krajów anglojęzycznych, w Polsce również go już zaobserwowano i omówiono w 2024 roku w ramach badania CBOS na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Dane ukazały smutną prawdę, że kompulsywne zakupy dotyczą już nawet osób, które prawdopodobnie nie mają nawet pracy w wieku co najmniej 15 lat (2,9%). Zaś dla użytkowników platform zakupowych w przedziale 18-24, odsetek rósł prawie trzykrotnie (8,2%).
Czytaj też: Pułapki ukryte w przyciskach. Tak sieć steruje naszymi wyborami
Samo przeglądanie nie czyni z nikogo jeszcze osoby uzależnionej od zakupów, ale sami musimy przyznać, że patrzenie stale na ładne rzeczy, w zasadzie na wyciągnięcie ręki, może nieść ze sobą konsekwencje, kiedy trafi się nam zły dzień, jak jednej z rozmówczyń DAZED, która będą w kryzysie wydała 500 funtów na ubrania. To zaś sprawiło, że czuła się okropnie w obliczu przegranej z algorytmami.

Platformy sprzedażowe są niestety coraz groźniejszą pułapką. Grywalizacja w Temu, Aliexpress czy Sheinie, sprawiła, że nawet nasze rodzime Allegro jest już wypełnione grami mającymi zachęcić do wydawania pieniędzy. Szok, że to w ogóle jest wciąż legalne. Pewne jest jednak, że czegoś takiego na Vinted jeszcze nie ma i nie wiem czy się cieszyć, czy obawiać o przyszłość.
Źródło: well
