Ruiny tamtejszego zamku Essegvár w miejscowości Bánd skrywały niewielki, wyłożony kamieniami szyb, którego ściany i dno noszą wyraźne ślady działania bardzo wysokiej temperatury. Naukowcy nadal nie są jednak w stanie jednoznacznie określić, do czego służyła konstrukcja.
Zamek Essegvár znajduje się na wapiennym wzniesieniu górującym nad miejscowością Bánd i potokiem Séd. Tajemnicza konstrukcja wyróżnia się starannym wykonaniem. Jej boki obłożono dużymi kamieniami ustawionymi pionowo, a wewnątrz zachowały się ślady intensywnego ogrzewania. Oznaki działania wysokiej temperatury widoczne są zarówno na dnie i ścianach szybu, jak i w materiale, który z czasem wypełnił jego wnętrze.
To właśnie ślady ognia wywołują wśród uczonych najwięcej emocji. Jedna z hipotez zakłada, iż konstrukcja mogła mieć związek z działalnością rzemieślniczą lub przemysłową. Archeolodzy rozważają między innymi możliwość obróbki metalu, w tym żelaza albo brązu. Problem w tym, że w bezpośrednim sąsiedztwie szybu nie widać charakterystycznych pozostałości takiej działalności.
Brakuje przede wszystkim żużla oraz stopionych fragmentów metalu, które mogłyby potwierdzić, że konstrukcja służyła do uprawiania metalurgii. Jej forma nie przypomina również typowych średniowiecznych pieców służących do wypalania cegieł, produkcji wapna czy wytwarzania ceramiki. Na tym etapie archeolodzy pozostawiają więc pytanie o przeznaczenie szybu otwarte. Jednocześnie ustalili coś, co może okazać się kluczowe dla rozwiązania zagadki: konstrukcja pozostawała w użyciu jeszcze zanim powstały mury zamku. Oznacza to, że działalność prowadzona w tym miejscu może być starsza od samej średniowiecznej warowni.
W ustaleniu chronologii stanowiska pomagają również inne znaleziska. Podczas tegorocznych wykopalisk światło dzienne ujrzały monety pochodzące z czasów panowania węgierskich królów Beli III i Andrzeja II. Oba numizmaty są starsze niż część zachowanych konstrukcji zamku i stanowią ważne punkty odniesienia przy ustalaniu kolejnych etapów rozbudowy warowni.
Czytaj też:Nieznana kamienna rzeźba nad jeziorem Issyk-Kul wprawiła archeologów w osłupienie
Zdaniem archeologów znaleziska pozwalają sądzić, iż północna część zamku mogła powstać w drugiej połowie XIII wieku. Tajemniczy szyb musiał jednak funkcjonować wcześniej. Rodzi to pytanie, co znajdowało się w tym miejscu przed powstaniem kamiennych fortyfikacji i jakie znaczenie miało dla mieszkańców okolicy. W trakcie tegorocznych prac archeolodzy odnaleźli także wiele przedmiotów związanych z późniejszym funkcjonowaniem zamku. Wśród znalezisk znalazły się fragmenty ceramiki, kości zwierzęce, groty strzał, żelazny nóż, srebrne monety oraz elementy stroju. Jedno z nich wykonano z pozłacanego srebra. Badacze natrafili również na miedziane okucia i dekoracyjne elementy związane z gotyckimi drzwiami, w tym dwa okucia w kształcie sześcioramiennych gwiazd.
Essegvár należał w średniowieczu do rodziny Essegvár. Jego znaczenie zaczęło spadać w okresie wojen z Imperium Osmańskim, a zniszczenie zamku łączy się z wydarzeniami po zdobyciu pobliskiego Veszprému w 1552 roku. Dla archeologów najbardziej intrygującym elementem tegorocznych badań pozostaje jednak tajemniczy, wypalony od środka szyb. Jego staranne wykonanie i ślady działania wysokiej temperatury sugerują, że nie był przypadkową konstrukcją. Ale do uzyskania ostatecznej odpowiedzi będzie potrzeba konkretnych dowodów.
Źródło:Heritage Daily