Ruiny świątyni na obrzeżach pustyni Synaj
Archeolodzy wybrali się na obrzeża pustyni Synaj. Tam, w obrębie ruin starożytnego miasta Peluzjum (znanego dziś jako Tell el-Farama) natknęli się na wspomnianą świątynię. W toku dalszych działań nie tylko poznali nowe fakty o lokalnych wierzeniach, ale dodatkowo zrozumieli, jak bardzo zróżnicowana była duchowość w starożytnym Egipcie.
Odkrycie trafiło na konto egipskiej misji trwającej na przestrzeni sześciu lat. Odbywające się w tym czasie intensywne wykopaliska doprowadziły do pełnego odsłonięcia kompleksu, co ostatecznie pozwoliło właściwie zinterpretować jego funkcję. Początkowo uczeni przypuszczali, że jest to budynek o charakterze administracyjnym, być może siedziba rady miejskiej. Później uznali natomiast, iż mają do czynienia z obiektem sakralnym o unikalnym charakterze.
Centralnym elementem świątyni jest ogromny, okrągły basen o średnicy około 35 metrów, połączony systemem kanałów z jednym z odgałęzień Nilu. Konstrukcja ta była wypełniana wodą niosącą żyzny muł rzeczny, co miało głębokie znaczenie symboliczne. Badacze są zgodni, że miejsce to było poświęcone lokalnemu bóstwu znanemu jako Peluzjos. Jego imię wywodzi się od greckiego słowa oznaczającego muł lub glinę, co bezpośrednio nawiązuje do cyklicznych wylewów Nilu i odradzania się życia.
W samym centrum basenu znajdowała się kamienna platforma, najprawdopodobniej podtrzymująca monumentalny posąg boga. Całość otaczał złożony system kanałów i zbiorników wodnych, który nie tylko regulował przepływ wody, lecz również tworzył specyficzne środowisko rytualne. Wszystko wskazuje na to, że obrzędy odprawiane w tym miejscu były ściśle związane z naturą: przede wszystkim z cyklem wylewów Nilu, które decydowały o życiu i śmierci w starożytnym Egipcie.
Świątynia ku czci bóstwa zwanego Peluzjosem
Okrągły plan budowli jest rzadko spotykany w Egipcie, gdzie dominowały świątynie o układzie osiowym i prostokątnym. W Peluzjum widoczne są natomiast wyraźne wpływy świata grecko-rzymskiego, które połączono z tradycyjnymi elementami egipskimi. To dowód na intensywną wymianę kulturową, jaka zachodziła w tym regionie przez wieki.
Czytaj też: Grób średniowiecznego wojownika zawierał ważny szczegół. Niezwykła historia odkrycia z Rosji
Samo miasto Peluzjum odgrywało w starożytności kluczową rolę jako brama Egiptu od strony Azji. Było nie tylko twierdzą wojskową, ale i ważnym ośrodkiem handlowym oraz kulturowym, przez który przenikały idee religijne, a także wpływy różnych cywilizacji. W toku badań ich autorzy wyciągnęli jeszcze jeden wniosek: świątynia była użytkowana przez ponad siedem stuleci, od II wieku p.n.e. aż do VI wieku. Oznacza to, że kult lokalnego bóstwa przetrwał nawet w okresie dominacji rzymskiej i późniejszej chrystianizacji regionu. Taka ciągłość wskazuje na silne zakorzenienie tych wierzeń w lokalnej społeczności.
