Wykopaliska kluczowe dla wiedzy o rzymskich praktykach pogrzebowych
Odkrycia dokonano w związku z wykopaliskami ratunkowymi prowadzonymi przed budową nowego akademika w dzielnicy San Paolo Fuori le Mura. W trakcie badań światło dzienne ujrzał nieznany wcześniej sektor nekropolii Ostiense, czyli jednego z największych cmentarzy starożytnego Rzymu, położonego wzdłuż ważnej drogi łączącej miasto z portem w Ostii. Teren okazał się znacznie większy, niż początkowo przypuszczano, a wiele konstrukcji grobowych zachowało się w wyjątkowo dobrym stanie.
Czytaj też: Inskrypcja z Bułgarii ujawniła zaskakujące powiązania Słowian z innymi częściami świata
Wśród najciekawszych znalezisk znajdują się monumentalne grobowce z okresu cesarstwa, których ściany ozdobiono freskami przedstawiającymi skrzydlate postacie Wiktorii – rzymskiej bogini zwycięstwa. Motyw ten był w sztuce pogrzebowej symbolem triumfu nad śmiercią oraz nadziei na nieśmiertelność. Dekoracje zachowały się w wielu przypadkach w niezwykle czytelnej formie, co pozwala badaczom lepiej zrozumieć ikonografię i ideologię towarzyszącą rzymskim pochówkom elit.
W trakcie badań ich uczestnicy odkryli również liczne groby ziemne oraz pozostałości konstrukcji grobowych, które wskazują na długotrwałe użytkowanie nekropolii. Archeolodzy przypuszczają, iż w tym sektorze mogli być chowani zarówno członkowie zamożnych rodzin, jak i osoby o niższym statusie społecznym. Oczekuje się, że dalsze analizy szczątków ludzkich, inskrypcji oraz wyposażenia grobów pozwolą ustalić więcej szczegółów dotyczących społeczności korzystającej z tego cmentarza.
Zmarli powracający do życia nie byli mile widziani
Szczególne zainteresowanie wzbudził jednak jeden z pochówków, w którym w klatce piersiowej zmarłego znaleziono żelazny gwóźdź. Tego typu praktyka jest znana z niektórych stanowisk archeologicznych z okresu rzymskiego i często interpretowana jest jako element rytuałów mających chronić żywych przed niebezpiecznymi siłami nadprzyrodzonymi. Według badaczy gwóźdź mógł symbolicznie przytwierdzać zmarłego do grobu, zapobiegając jego powrotowi do świata żywych.
Czytaj też: Egipskie zabytki są pokryte napisami z zupełnie innej części świata. Powstały tysiące lat temu
W starożytności wierzono, że niektóre osoby – szczególnie te, które zmarły nagle lub w niepokojących okolicznościach – mogą po śmierci powracać jako niespokojne duchy. Wbijanie gwoździ w grobach, podobnie jak stosowanie innych rytuałów ochronnych, miało zabezpieczać ciało przed profanacją, odpędzać złe moce i symbolicznie zamknąć moment śmierci. Widzimy więc, jak złożone były rzymskie praktyki pogrzebowe i jak silnie przenikały się w nich religia, magia oraz społeczne wyobrażenia o śmierci. Bogato dekorowane grobowce z wizerunkami Wiktorii ukazują oficjalną, ideologiczną wizję życia po śmierci, natomiast nietypowy pochówek z gwoździem w klatce piersiowej przypomina o ludowych wierzeniach i lękach, które towarzyszyły mieszkańcom imperium.
Źródło: Finestre sull’Arte
