Za najnowszymi rewelacjami w tej sprawie stoją przedstawiciele Uniwersytetu w Tel Awiwie. Jeśli zaś chodzi o wspomniany kalendarz, to przez lata uczeni stawiali kluczowe pytanie: czy był on używany w codziennym życiu, czy miał jedynie wymiar religijny? Różnił się bowiem od systemu stosowanego w większości społeczności żydowskich w okresie Drugiej Świątyni. Jego rok miał 364 dni, czyli dokładnie 52 tygodnie. Dzięki temu każdy dzień świąteczny przypadał zawsze na ten sam dzień tygodnia, a cały system charakteryzował się niezwykłą regularnością.
Czytaj też: Prehistoryczne figurki to pozostałość danego kultu. Zwierzę, które przedstawiają, nie jest przypadkowe
Dla członków społeczności z Qumran nie była to jednak wyłącznie kwestia praktycznej organizacji czasu. Kalendarz miał znaczenie religijne i był związany z przekonaniem, iż porządek świąt został ustanowiony przez Boga już podczas jego tworzenia. Właśnie ta matematyczna perfekcja kryła poważny problem. Rok astronomiczny jest dłuższy od 364 dni o około jeden dzień i jedną czwartą. Różnica może wydawać się niewielka, lecz z czasem zaczyna się kumulować. Po około 20 latach święta przesunęłyby się względem pór roku o niemal cztery tygodnie. W przypadku społeczności, której święta były powiązane między innymi z cyklem rolniczym, zbiorami i pierwszymi plonami, stawało się to coraz większym problemem.
Naukowcy od dawna zastanawiali się więc, jak taki kalendarz mógł funkcjonować w praktyce. Jedna z możliwości zakładała, że jego użytkownicy okresowo wprowadzali dodatkowe dni lub tygodnie, aby utrzymać zgodność z porami roku. Inna sugerowała, jakoby 364-dniowy system nigdy nie był rzeczywistym kalendarzem używanym przez społeczność, lecz jedynie idealnym modelem religijnym.
Nowe badanie przedstawia inne rozwiązanie. Eshbal Ratzon z Uniwersytetu w Tel Awiwie sugeruje, że obie interpretacje mogą być częściowo prawdziwe. Według jej rekonstrukcji kalendarz rzeczywiście znajdował się w użyciu przez społeczność z Qumran w początkowym okresie jej działalności. Z czasem jednak jego praktyczne zastosowanie stawało się coraz trudniejsze, aż ostatecznie mógł przetrwać przede wszystkim jako symbol religijny i element tożsamości grupy.
Istotną rolę w tej historii mogły odegrać również konflikty religijne i polityczne. Kalendarz był jednym z punktów sporu pomiędzy społecznością z Qumran a przywódcami religijnymi w Jerozolimie. Członkowie grupy uważali, że terminy świąt nie powinny być ustalane przez ludzi, ponieważ zostały już określone przez Boga. Przyjęcie odmiennego kalendarza oznaczało więc nie tylko wybór innego sposobu liczenia dni, lecz również sprzeciw wobec obowiązującego porządku religijnego.
Czytaj też:Grobowiec z Sakkary posiada ukryte drzwi. To obiekt sprzed 4000 lat
Dowodów na znaczenie kalendarza dostarczają same Zwoje znad Morza Martwego. W Qumran archeolodzy odnaleźli około 20 tekstów związanych z kalendarzem i astronomią. Jednym z ważnych źródeł jest Księga Jubileuszów, która przedstawia 364-dniowy system jako właściwy porządek ustanowiony przez Boga i krytykuje kalendarz księżycowy stosowany przez inne środowiska. Izraelska badaczka zwraca uwagę także na sytuację polityczną w czasach hasmonejskich. Za panowania Aleksandra Jannaja relacje między społecznością a władcą miały stać się bardziej przyjazne. Zdaniem Ratzon mogło to ułatwić odejście od radykalnego stanowiska w sprawie kalendarza i przyjęcie systemu stosowanego w Świątyni Jerozolimskiej.
Taka interpretacja pozwala połączyć dwie pozornie sprzeczne cechy kalendarza z Qumran. Z jednej strony był on na tyle ważny, że pozostawił po sobie liczne zapisy w starożytnych rękopisach. Z drugiej strony jego niezgodność z rzeczywistym rokiem astronomicznym sprawiała, że trudno było wykorzystywać go przez długi czas bez wprowadzania korekt. Jeżeli hipoteza badaczy jest trafna, kalendarz z Qumran nie był więc ani wyłącznie abstrakcyjną teorią, ani doskonale funkcjonującym systemem czasu. Mógł najpierw służyć jako rzeczywisty kalendarz wspólnoty, a później przekształcić się w religijny ideał przypominający o szczególnym porządku świata ustanowionym przez Boga.
Źródło: Uniwersytet w Tel Awiwie