Areną działań uczonych było stanowisko położone w południowych Chinach. To właśnie tam natknęli się oni na szczątki morskiego gada z gatunku Austronaga minuta, żyjącego około 245 milionów lat temu. Wśród narządów, które przetrwały do czasów współczesnych, naukowcy wymieniają między innymi żołądek, wątrobę oraz jelita. To najstarszy znany przykład tak dobrze zachowanego układu pokarmowego u gada.
Czytaj też: Grzyb zombie z Amazonii skrywał tajemnicę. Naukowcy odkryli jego alter ego
Skamieniałość znajdowała się w prowincji Junnan, słynącej z doskonale zachowanych szczątków organizmów zamieszkujących dawne morza Tetydy. Region ten od lat dostarcza naukowcom wyjątkowych informacji o świecie, który odradzał się po największym masowym wymieraniu w historii Ziemi, do którego doszło około 252 miliony lat temu. W tamtym czasie ekosystemy stopniowo odzyskiwały równowagę, a wiele grup zwierząt eksperymentowało z nowymi sposobami życia, w tym z powrotem do środowiska wodnego.
Austronaga minuta był niewielkim drapieżnikiem osiągającym około 60 centymetrów długości. Zwierzę miało wydłużoną szyję, smukły pysk uzbrojony w ostre, przypominające kły zęby, a także długi ogon, który stanowił główne źródło napędu podczas pływania. Duże przednie kończyny pełniły funkcję sterów, natomiast tylne były znacznie mniejsze. Taka budowa świadczy o bardzo dobrym przystosowaniu do życia w wodzie, mimo że przodkowie tego gada byli zwierzętami lądowymi.
Największą wartość odkrycia stanowi jednak stan zachowania wnętrza ciała. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych metod analizy, w tym fotografii w świetle ultrafioletowym i badań chemicznych, badacze byli w stanie rozpoznać poszczególne narządy. W przedniej części jamy ciała znajdował się pojedynczy, workowaty żołądek, za nim dobrze zachowana wątroba, która zachowała nawet charakterystyczne czerwonawe zabarwienie. Analizy wykazały obecność pozostałości hemoglobiny zawierającej żelazo, co jest niezwykle rzadkim przypadkiem w skamieniałości liczącej niemal ćwierć miliarda lat. Dalej znajdowały się proste jelita, których budowa wskazuje na typowo mięsożerną dietę.
W układzie pokarmowym znajdowały się natomiast łuski ryb, będące pozostałością ostatniego posiłku zwierzęcia. To bezpośredni dowód na to, że Austronaga polowała na niewielkie ryby zamieszkujące ciepłe, płytkie morza środkowego triasu. Prosta budowa jelit odpowiada temu, czego naukowcy spodziewają się po drapieżnikach, ponieważ mięso jest znacznie łatwiejsze do strawienia niż pokarm roślinny i nie wymaga rozbudowanego układu trawiennego.
Czytaj też: Krwawe Wodospady z Antarktydy zawierają ślady pradawnego życia. Tamtejszy lód wygląda, jakby krwawił
Odkrycie dostarcza także nowych informacji o ewolucji gadów. Dotychczas panowało przekonanie, że charakterystyczny dwukomorowy żołądek, występujący u współczesnych krokodyli i ptaków, mógł pojawić się bardzo wcześnie w historii tej grupy. Analiza poświęcona Austronaga minuta sugeruje jednak, że pierwsi przedstawiciele linii prowadzącej do archozaurów posiadali znacznie prostszy układ pokarmowy, a bardziej zaawansowane rozwiązania wykształciły się dopiero wiele milionów lat później.
Źródło: Science Advances