Badania prowadzone w pobliżu wsi Urakaran w rejonie Yardımlı sugerują, że może to być pierwsze tak duże stanowisko miejskiego typu z okresu państwa Atropatene, jakie poddano systematycznym badaniom w górskich regionach tej części Kaukazu. Odkrycie dostarcza nowych informacji o stopniu rozwoju osadnictwa, gospodarce i organizacji społecznej dawnych mieszkańców regionu.
Odkrycie stanowi owoc współpracy uczonych z Azerbejdżanu i Stanów Zjednoczonych. To właśnie oni wybrali się na stanowisko znane lokalnie jako Seyidin Yeri. Chociaż początkowo pojawiły się określenia sugerujące odkrycie starożytnego miasta, badacze podkreślają, że nie udało im się jeszcze określić dokładnych wymiarów osady. Już teraz wiadomo jednak, że nie była to niewielka górska osada, lecz trwały i rozbudowany ośrodek zamieszkany przez długi czas.
Podczas wykopalisk odsłonięto liczne pomieszczenia należące do masywnych kamiennych budowli wznoszonych na różnych etapach funkcjonowania osady. Część odkrytych murów oraz układ zabudowy sugerują, że niektóre fragmenty kompleksu mogły pełnić funkcje obronne. Archeolodzy natrafili również na ślady rozległego pożaru, który doprowadził do zniszczenia przynajmniej części zabudowy. Zawalone elementy dachów przykryły wnętrza budynków, dzięki czemu wiele pozostałości zachowało się w wyjątkowo dobrym stanie.
Warstwy spalonych osadów dostarczyły licznych próbek organicznych, które mają trafić do badań laboratoryjnych. Te, jak twierdzą naukowcy, pozwolą na precyzyjniejsze określenie wieku poszczególnych faz osadnictwa i dostarczą informacji o środowisku naturalnym oraz gospodarce mieszkańców.
Wyjątkowo interesujące okazały się ślady działalności produkcyjnej odkryte na terenie badanego stanowiska. Uczestnicy ekspedycji zidentyfikowali pozostałości świadczące o funkcjonowaniu warsztatów, a także innych form aktywności gospodarczej. Znaleziska z późniejszych warstw sugerują również możliwość lokalnej produkcji szkła już od początku I wieku. Jeśli hipotezę tę potwierdzą dalsze analizy, będzie to oznaczało, że Seyidin Yeri pełniło rolę nie tylko ufortyfikowanego ośrodka, ale i ważnego centrum rzemiosła i wymiany handlowej obsługującego okoliczne społeczności.
Czytaj też: Metropolia Majów była ukryta w dżungli Meksyku. Naukowcy stworzyli jej pierwszą szczegółową mapę
Pierwsze wzmianki o potencjale stanowiska pochodzą z 2024 roku, kiedy to archeolodzy natrafili na wielofazową kamienną architekturę i tynkowane posadzki. Wyniki tych badań zakwestionowały utrwalony pogląd, według którego górzyste tereny południowo-wschodniego Azerbejdżanu były w późnej epoce żelaza i na początku naszej ery jedynie słabo zaludnione. Coraz więcej dowodów sugeruje natomiast, iż funkcjonowały tam trwałe społeczności utrzymujące kontakty z większymi ośrodkami politycznymi i handlowymi.
Niedaleko odkrytej osady znajduje się także cmentarzysko Bilga, na którym znajdują się pochówki organizowane w dużych naczyniach, groby megalityczne, tradycyjne pochówki ziemne oraz prawdopodobne groby przeznaczone dla koni. Datowanie radiowęglowe i odnalezione zabytki pozwalają sądzić, iż nekropolia była użytkowana od okresu panowania Achemenidów aż po czasy Partów.
Źródło: Tempus Pontem: Azerbaijan Journal of Archaeology and Anthropology