Osobowość człowieka to przecież efekt złożonej współpracy biologii i doświadczeń na przestrzeni kolejnych lat naszego życia. Uczeni postanowili wziąć pod lupę te genetyczne podstawy i przeanalizowali dane z 46 grup badawczych, obejmujące od około 611 tysięcy do 1,14 miliona osób. Wyniki ustaleń w tej sprawie trafiły na łamy Nature, a autorzy publikacji mają dla nas kilka wyjątkowo intrygujących wniosków.
Czytaj też: Dodatkowa godzina snu, ale wieczór zaczyna się po południu. Co nam właściwie daje zmiana czasu?
Najważniejsze jest to, że udało im się ustalić szerszy obraz genetycznych uwarunkowań osobowości niż wynikałoby z wcześniejszych analiz. Uczeni rozpoznali 1260 wspomnianych wariantów genetycznych powiązanych z głównymi cechami, z czego 824 nie były wcześniej łączone z daną cechą. To ważny krok w kierunku lepszego zrozumienia, dlaczego ludzie różnią się sposobem myślenia, odczuwania i zachowania.
Naukowcy posłużyli się popularnym w psychologii modelem Wielkiej Piątki, obejmującym pięć szerokich wymiarów osobowości: ekstrawersję, ugodowość, sumienność, neurotyczność oraz otwartość na doświadczenia. Ekstrawersja wiąże się między innymi z towarzyskością i energią w kontaktach z innymi. Ugodowość opisuje skłonność do współpracy, zaufania i okazywania życzliwości. Sumienność obejmuje odpowiedzialność, organizację oraz wytrwałość w realizacji celów. Neurotyczność odnosi się do podatności na negatywne emocje, takie jak lęk czy napięcie. Z kolei otwartość na doświadczenia wiąże się z ciekawością, wyobraźnią i zainteresowaniem nowymi ideami.
Badacze porównali dane genetyczne uczestników z wynikami kwestionariuszy osobowości. Dzięki temu mogli zidentyfikować warianty DNA statystycznie związane z poszczególnymi cechami. Jak podkreślają, osobowość nie zależy od jednego konkretnego genu. Jej podłoże genetyczne jest poligeniczne, co oznacza, że uczestniczą w nim tysiące wariantów DNA, z których każdy ma zazwyczaj bardzo niewielki wpływ.
W podstawowych analizach często występujące warianty genetyczne wyjaśniały około 5-9 procent różnic w badanych cechach osobowości. Modele statystyczne sugerowały jednocześnie, iż na każdą z pięciu cech może niezależnie wpływać ponad 16 tysięcy powszechnych wariantów genetycznych! Oznacza to, że nie można wskazać konkretnego fragmentu DNA, który przesądzałby o tym, czy ktoś będzie pewny siebie, uporządkowany bądź nieśmiały. Znaczenie ma łączny efekt wielu niewielkich wpływów biologicznych, a także środowiska, w którym człowiek dorasta i żyje.
Analiza ujawniła również związki między genetycznymi uwarunkowaniami osobowości a zdrowiem psychicznym i fizycznym. Warianty powiązane z wyższą neurotycznością wykazywały nakładanie się z genetycznymi czynnikami ryzyka zaburzeń psychicznych, w tym depresji i zaburzeń lękowych. Z kolei warianty związane z większą sumiennością korelowały między innymi z mniejszą skłonnością do używania substancji psychoaktywnych oraz częstszą aktywnością fizyczną.
Istotnym aspektem badania były analizy porównujące osoby spokrewnione, w tym członków tych samych rodzin. Pomogły one sprawdzić, czy obserwowane zależności genetyczne nie wynikają przede wszystkim ze wspólnego wychowania lub podobnych warunków życia. Stało się jasne, że większości zaobserwowanych powiązań nie można wyjaśnić wyłącznie takimi czynnikami. Z drugiej strony, środowisko pozostaje istotnym elementem kształtowania osobowości. Relacje z innymi ludźmi, edukacja, kultura i życiowe doświadczenia mogą wpływać na to, jak ujawniają się nasze predyspozycje.
Źródło:Nature