Pierwsze migracje i zwierzęta w lesie
Wyniki dotychczasowych badań zostały zaprezentowane na łamach Royal Society Open Science. Działania członków zespołu obejmowały analizę szczątków 60 osób z okresu od neolitu do wczesnej epoki brązu. Region Kujaw, znany z mniej trwałych struktur osadniczych i skromnych pochówków, stanowił wyjątkowe wyzwanie dla klasycznej archeologii, lecz chemiczne “odciski” w kościach dostarczyły znacznie więcej szczegółów niż same artefakty.
Czytaj też: Prehistoryczne kości z Gotlandii zdradziły swoje tajemnice. Badacze rozwiązali zagadkę liczącą 5500 lat
Jednym z najważniejszych odkryć jest to, jak grupa znana jako kultura ceramiki sznurowej, która dotarła na te tereny około 2800 roku p.n.e., dostosowała się do lokalnego środowiska. Przecząc długotrwałym założeniom, że nowi pasterze od razu zajęli otwarte łąki, analiza izotopowa sugeruje, iż ich zwierzęta początkowo były wypasane w lasach i wilgotnych dolinach rzecznych, daleko od żyznych pól uprawnych miejscowych rolników. To oznacza, że początkowe strategie ekonomiczne tych mobilnych społeczności były bardziej złożone i elastyczne, niż przypuszczano.
Kolejnym punktem zwrotnym było wprowadzenie prosa zwyczajnego, czyli rośliny pochodzącej ze stepów Eurazji, która pojawiła się w diecie lokalnych społeczności około 1200 roku p.n.e. Analiza izotopowa kości wykazała zaskakującą różnorodność, bowiem niektóre grupy polegały na prosie w dużym stopniu, podczas gdy inne praktycznie go nie spożywały. Wybory żywieniowe nie były więc jedynie pragmatycznym wyborem żywieniowym, ale i wyrazem tożsamości grupowej oraz kulturowej.
Społeczne nierówności na długo przed historią pisma
Analiza stosunków izotopów azotu w kościach ujawniła także subtelne różnice w dostępie do żywności pochodzenia zwierzęcego: wyższe wartości wskazują na większy udział mięsa w diecie niektórych osób. Takie różnice pozwalają debatować o pierwszych formach nierówności społecznych, których ślady nie są łatwe do wychwycenia jedynie przez przedmioty znajdowane w toku wykopalisk archeologicznych.
Całe badanie pokazuje, że społeczności prehistoryczne na Kujawach nie były biernymi odbiorcami kultury z ośrodków centralnych, lecz aktywnymi uczestnikami i twórcami własnych strategii adaptacyjnych. Od zmiany sposobu wypasu zwierząt, przez selektywne przyjęcie nowych upraw, po odmienne rytuały pogrzebowe – te prehistoryczne społeczności kształtowały swoje losy w unikalny sposób.
Źródło: Eureka Alert, Royal Society Open Science