Jak ujawniły nowe badania, jego mieszkańcy już tysiące lat temu potrafili wykorzystywać wodę z Eufratu do nawadniania pól na dużą skalę. To fascynujące, wszak Eridu powstało w VI tysiącleciu p.n.e. i przez kolejne tysiące lat pozostawało ważnym ośrodkiem południowej Mezopotamii. W mitologii sumeryjskiej zajmowało szczególne miejsce. Według tradycji to właśnie tam zstąpili z nieba pierwsi królowie, a samo miasto uznawano za miejsce narodzin cywilizacji miejskiej.
Czytaj też: Archeolodzy odkryli zaginioną rzymską osadę. W tle znalazł się tajemniczy pożar
Archeolodzy od dawna wiedzieli, iż w okolicy znajdowały się pozostałości dawnych kanałów, lecz brakowało dokładnych danych pozwalających ustalić, kiedy powstały i jak długo były wykorzystywane. Nowe ustalenia w tej sprawie, zamieszczone na łamach Iraq, łączą analizę zdjęć satelitarnych, badania terenowe oraz datowanie radiowęglowe. Naukowcy przeanalizowali między innymi zdjęcia wykonane przez satelity VISION-1 i dostępne w Google Earth. Na ich podstawie zidentyfikowali liczne kanały oraz charakterystyczne wachlarzowate formacje, funkcjonujące w miejscach, w których woda wydostawała się z dawnego koryta Eufratu i rozlewała na okoliczne tereny.
Badacze następnie przeprowadzili prace terenowe. W 2020 roku stworzyli pięć niewielkich wykopów w wybranych fragmentach dawnych kanałów i pobrali próbki, w tym muszle słodkowodnych organizmów. Ich wiek określili metodą radiowęglową AMS. Najstarsza próbka pochodzi z okresu między 4540 a 4443 rokiem p.n.e. Oznacza to, że już ponad 6400 lat temu w rejonie Eridu funkcjonował system wykorzystujący wodę w sposób wykraczający poza zwykłe korzystanie z naturalnych rozlewisk.
Jeszcze bardziej intrygujące okazuję się wyniki dotyczące późniejszych okresów. Kanały o bardziej regularnym, siatkowym układzie zostały datowane głównie na III tysiąclecie p.n.e. W tym czasie system irygacyjny był wyraźnie bardziej rozbudowany. Kanały przecinały teren w sposób pozwalający doprowadzać wodę do poszczególnych obszarów uprawnych, tworząc rozległy krajobraz rolniczy wokół miasta.
Zdaniem autorów badania odkryte systemy mogły dostarczać Eridu pszenicy, jęczmienia, daktyli oraz innych roślin. Nawadnianie było szczególnie istotne w południowej Mezopotamii, gdzie naturalne opady były zbyt małe, aby zapewnić możliwość funkcjonowania stabilnego rolnictwa na większą skalę. Rozwój kontrolowanego systemu dostarczania wody mógł więc stanowić jeden z fundamentów działania lokalnej społeczności i jej gospodarki.
Czytaj też:Tajemnicze kamienne kręgi wysoko w Andach frapują uczonych. Jakie było ich przeznaczenie?
Przy okazji widzimy, jak mieszkańcy Mezopotamii stopniowo przekształcali naturalne środowisko. Najstarszy z przebadanych kanałów wydaje się konstrukcją przejściową pomiędzy naturalnym rozlewiskiem a sztucznie zorganizowanym systemem irygacyjnym. Z czasem naturalne drogi przepływu wody były coraz bardziej modyfikowane i zastępowane regularnymi kanałami.
Historia systemu nie kończy się jednak wraz z jego rozbudową. Naukowcy są zdania, iż zmiany biegu Eufratu mogły ostatecznie doprowadzić do porzucenia części infrastruktury. Na płaskich terenach południowej Mezopotamii rzeki wielokrotnie zmieniały swoje koryta, a dla systemów irygacyjnych oznaczało to utratę podstawowego źródła wody. Wszystko wskazuje na to, że rolnictwo nawadniane przez Eufrat było jednym z elementów, które pozwoliły Eridu rozwijać się przez kolejne stulecia.
Źródło:Iraq