Jak twierdzą, trzy cechy związane z psychopatią wiążą się z odmiennymi wzorcami językowymi. Uzyskane rezultaty podważają popularny stereotyp, według którego osoby o cechach psychopatycznych posługują się językiem pozbawionym emocji. Psychopatia często kojarzy się bowiem z chłodem emocjonalnym, brakiem empatii czy wyrachowaniem. Tymczasem amerykańscy uczeni sugerują, jakoby jej cechy miały znajdować odzwierciedlenie w znacznie bardziej złożonych sposobach opowiadania o własnych doświadczeniach.
Czytaj też:Katastrofalny raport dotyczący ruchu. Jedna grupa wypada szczególnie słabo
Zespół psychologów przeanalizował autobiograficzne wypowiedzi 451 osób, szukając powiązań między używanymi słowami a trzema wymiarami osobowości opisanymi w modelu triarchicznym psychopatii. Kulisy ustaleń w tej sprawie pojawiły się na łamach Personality and Individual Differences. Badani opisywali najważniejsze momenty swojego życia: wydarzenie, które uznawali za szczytowe osiągnięcie lub szczególnie dobry okres, najtrudniejsze doświadczenie oraz przełomowy punkt w swojej historii. Następnie wypełniali kwestionariusz oceniający nasilenie określonych cech osobowości.
Naukowcy wykorzystali oprogramowanie do analizy tekstu, które pozwoliło sprawdzić częstotliwość występowania słów związanych między innymi z emocjami, osiągnięciami, relacjami społecznymi i lękiem. Model triarchiczny wyróżnia trzy wymiary: brak zahamowań, złośliwość oraz śmiałość. Każdy z nich wiązał się z innymi zależnościami językowymi.
Brak zahamowań oznacza przede wszystkim trudności z kontrolowaniem impulsów i regulowaniem emocji. Osoby uzyskujące wyższe wyniki w tym wymiarze częściej używały słów o negatywnym zabarwieniu, opisując pozytywne i przełomowe wydarzenia. Rzadziej odnosiły się również do pozytywnych rezultatów i osiągnięć. W niektórych kontekstach częściej pojawiały się u nich także odniesienia do substancji psychoaktywnych.
Złośliwość wiąże się z ograniczoną empatią, nieczułością na potrzeby innych i skłonnością do wykorzystywania ludzi. Wyniki okazały się zaskakujące: wyższe nasilenie tej cechy łączyło się z częstszym używaniem słownictwa pozytywnego oraz wyrazów odnoszących się do osiągnięć i nagród. W opisach przełomowych wydarzeń badani używali również mniej słów o negatywnym zabarwieniu emocjonalnym.
Śmiałość obejmuje między innymi niską podatność na lęk, odporność na stres i pewność siebie w sytuacjach społecznych. Osoby osiągające wyższe wyniki w tym wymiarze rzadziej stosowały słowa związane z niepokojem, strachem i zamartwianiem się. Rzadziej wspominały również o problemach ze zdrowiem psychicznym.
Członkowie zespołu badawczego podkreślają, że ich celem nie było stworzenie metody diagnozowania psychopatii na podstawie tekstu. Zaobserwowane zależności były uzależnione od rodzaju opisywanego wydarzenia. Inaczej wyglądały więc relacje między cechami osobowości a językiem w opowieściach o sukcesach, kryzysach i życiowych przełomach. Przy okazji widzimy, iż psychopatia nie jest jednorodnym zjawiskiem. Poszczególne cechy mogą występować z różnym nasileniem, także u osób, które nie popełniły przestępstw. Samo używanie określonych słów nie pozwala zatem wiarygodnie ocenić, czy ktoś ma osobowość psychopatyczną. Jednocześnie dokładniejsze poznanie tych wymiarów powinno pomóc lepiej zrozumieć zachowania społeczne, relacje międzyludzkie i mechanizmy związane z impulsywnością.