Zespół badawczy, który się tam wybrał, ustalił, że liczący ponad 3 tysiące lat kompleks – znany jako Haughey’s Fort – nie był jedynie ufortyfikowaną osadą z epoki brązu, lecz rozległym centrum osadniczym, produkcyjnym i ceremonialnym. Zdaniem autorów badań miejsce to można uznać za jedno z najwcześniejszych miast w tej części kontynentu.
Czytaj też: Kamienna kula o nieznanym przeznaczeniu ma 8000 lat. Wybitne odkrycie w Azerbejdżanie
Stanowisko Haughey’s Fort znajduje się w pobliżu miasta Armagh i od dawna było znane archeologom jako ważne miejsce z późnej epoki brązu. Najnowsze badania z wykorzystaniem magnetometrii, georadaru i lotniczego skanowania laserowego ujawniły jednak skalę osadnictwa, której wcześniej nikt się nie spodziewał. W obrębie kompleksu naukowcy zidentyfikowali ponad 200 potencjalnych drewnianych budynków, tworzących gęsto zabudowaną osadę. Odkryli również kilka monumentalnych konstrukcji o średnicy dochodzącej do 30 metrów. Ich rozmiary sugerują, że mogły pełnić funkcję miejsc zgromadzeń, ceremonii lub spotkań społeczności, a nie jedynie zwykłych domów mieszkalnych.
Badacze podkreślają, że około 1200 roku p.n.e. Haughey’s Fort stanowiło centrum tętniące życiem. Mieszkańcy zajmowali się wytwarzaniem przedmiotów z brązu i złota, prowadzili handel z odległymi regionami Europy, organizowali uczty czy uczestniczyli w rozbudowanych obrzędach religijnych. Znaleziska wskazują na coś jeszcze: istnienie rozwiniętej organizacji społecznej, wyspecjalizowanych rzemieślników i elit odpowiedzialnych za zarządzanie tym rozległym kompleksem. Odkryte przedmioty pochodzące z Półwyspu Iberyjskiego oraz Europy Środkowej świadczą o funkcjonowaniu dalekosiężnych szlaków handlowych już ponad trzy tysiące lat temu.
Samo Haughey’s Fort było jedynie częścią znacznie większej osady. W jej skład wchodziły także sztucznie utworzony zbiornik wodny znany jako King’s Stables i rozległe ziemne umocnienia określane mianem Creeveroe Earthworks. Archeolodzy doszli do wniosku, że wały ziemne nie stanowiły odrębnych konstrukcji. Zamiast tego tworzyły ogromny zewnętrzny obwód otaczający cały kompleks. Obejmował on około 109 hektarów, co czyni go jednym z największych prehistorycznych założeń tego typu odkrytych w Irlandii i Wielkiej Brytanii. Między poszczególnymi częściami kompleksu prowadziła szeroka droga otoczona drewnianymi palisadami, która najprawdopodobniej służyła ceremonialnym procesjom.
Szczególnie interesujące wydają się odkrycia dokonane w rejonie wspomnianego King’s Stables. Naukowcy odnaleźli tam formy odlewnicze do produkcji broni, kości zwierząt i fragmenty ludzkich szczątków, które najpewniej składano jako ofiary rytualne. Wszystko wskazuje na to, że miejsce to pełniło funkcję religijnego centrum, podczas gdy Haughey’s Fort stanowiło główny ośrodek mieszkalny, wraz z centrum produkcji i handlu. Tak wyraźny podział funkcji pomiędzy poszczególnymi częściami kompleksu świadczy o wysokim stopniu planowania przestrzennego oraz organizacji społecznej.
Czytaj też: Archeolodzy znaleźli niezwykle rzadkie narzędzie. Chirurdzy używali go już 1700 lat temu
Nowe ustalenia zmieniają również spojrzenie na historię całego regionu. Do tej pory za najważniejszy ośrodek w okolicy naukowcy uznawali pobliski Navan Fort, który odegrał znaczącą rolę w epoce żelaza i późniejszej tradycji celtyckiej. Okazuje się jednak, że Haughey’s Fort rozwijało się jako ważne centrum już około czterystu lat wcześniej. Zdaniem autorów badań oznacza to, iż skomplikowane struktury społeczne i duże skupiska ludności pojawiły się w tej części Europy znacznie wcześniej, niż mogliśmy przypuszczać.
Źródło:Antiquity