Historia tego artefaktu wiąże się z wydarzeniami dotyczącymi XVI-wiecznego statku Ann Francis. 28 grudnia 1583 roku jego załoga znalazła się w zasięgu sztormu, który uderzył podczas powrotu z Hiszpanii. Jednostka zboczyła z kursu i rozbiła się u wybrzeży Walii, na plaży Margam niedaleko Port Talbot. Jej ładunek zniknął pod piaskiem, gdzie przez kolejne stulecia pozostawał poza zasięgiem ludzkiego wzroku.
Czytaj też: Dziecko z Taung zadziwia wiekiem. Jego czaszka zmienia postrzeganie ewolucji człowieka
Skarby zaczęły ponownie wychodzić na światło dzienne dopiero pod koniec XX wieku. W latach 1996-2017 poszukiwacz skarbów Peter Hughes, korzystając z wykrywacza metali, zidentyfikował kolejne przedmioty związane z wrakiem. Pomogły w tym sztormy i prace pogłębiarskie, które odsłoniły ukryte pod piaskiem pozostałości historycznego ładunku.
Wśród odkryć znalazły się liczne złote i srebrne monety, w tym rzadkie hiszpańskie egzemplarze z czasów Ferdynanda i Izabeli Kastylijskiej. Uwagę badaczy przykuła przede wszystkim niewielka mosiężna kłódka wyposażona w mechanizm szyfrowy. Mimo upływu ponad 400 lat jej ruchome tarcze nadal działały, ale bez znajomości właściwej kombinacji nie można było jej otworzyć.
Z pomocą przyszli specjaliści z Amgueddfa Cymru, czyli Muzeum Narodowego Walii oraz Uniwersytetu w Cardiff. Zamiast próbować siłowo otworzyć artefakt, zdecydowali się wykorzystać mikrotomografię komputerową. Technologia ta pozwala uzyskać szczegółowy, trójwymiarowy obraz wnętrza badanego obiektu dzięki tysiącom zdjęć rentgenowskich. W tym przypadku umożliwiła zajrzenie do mechanizmu kłódki bez naruszania jej zabytkowej konstrukcji.
Analizując cyfrowy model, badacze prześledzili położenie wewnętrznych nacięć i dopasowali je do liter umieszczonych na zewnętrznych pierścieniach. W ten sposób ustalili prawidłową kombinację: ANCE. Po wprowadzeniu czteroliterowego kodu historyczna kłódka została otwarta. I choć mechanizm udało się rozszyfrować, jego znaczenie pozostaje nieznane. Eksperci przypuszczają, że kłódka zabezpieczała niewielką skrzynię zawierającą przedmioty o dużej wartości. Znajdowała się w pobliżu hiszpańskich srebrnych monet oraz odważników menniczych, co może sugerować związek z handlem i przewożonymi pieniędzmi.
Nie można jednak wykluczyć, że w skrzyni znajdowały się również dokumenty, tkaniny lub inne przedmioty, które nie przetrwały katastrofy statku. Nie wiadomo także, czy litery ANCE stanowiły skrót imienia, nazwiska, nazwy miejsca, czy może miały dla właściciela zupełnie inne, osobiste znaczenie. W związku z tym może się okazać, że najciekawsza tajemnica wraku Ann Francis wciąż czeka na odkrycie.
Źródło:Amgueddfa Cymru