Poza tym uczeni wykryli mikroskopijne struktury przypominające czerwone krwinki. Jeśli ich wstępna interpretacja się potwierdzi, będzie to jedno z najważniejszych odkryć w dziedzinie paleontologii molekularnej. Wyniki badań w tej sprawie ukazały się w Proceedings of the National Academy of Sciences, a objęty analizami materiał pochodził z kości dinozaura zaliczanego do gatunku Aratasaurus museunacionali.
Jego szczątki ujrzały światło dzienne w 2008 roku na terenie Brazylii. Naukowcy ustalili, że zwierzę należało do teropodów, czyli grupy dwunożnych dinozaurów obejmującej również słynnego tyranozaura. Niemal dwadzieścia lat później zespół kierowany przez Kliti Grice z Curtin University zastosował kilka niezależnych metod badawczych, aby sprawdzić, czy wewnątrz skamieniałości rzeczywiście zachowały się pozostałości krwi.
Członkowie zespołu badawczego zwrócili uwagę na hem, czyli składnik hemoglobiny, białka odpowiedzialnego za transport tlenu w organizmach kręgowców. Dzięki analizom chemicznym naukowcy wykryli charakterystyczne związki pochodzące od hemu, w tym jego zmodyfikowaną formę, będącą potencjalnym śladem wyjątkowo starego materiału biologicznego.
Warto odnotować, iż związki te znajdowały się w obrębie kanałów naczyniowych znajdujących się w kości. To właśnie nimi za życia zwierzęcia przebiegały naczynia krwionośne. Badacze dostrzegli tam również mikroskopijne, eliptyczne struktury przypominające skamieniałe czerwone krwinki. Wśród wykorzystanych metod autorzy nowego badania wymieniają spektroskopię Ramana, mikroskopię elektronową oraz chromatografię cieczową połączoną ze spektrometrią mas. Analizy ujawniły obecność żelaza, węgla i azotu, czyli pierwiastków charakterystycznych dla cząsteczki hemu.
Dlaczego ostatnie doniesienia wydają się tak istotne? Jednym z największych problemów paleontologii jest fakt, że tkanki miękkie, takie jak krew, mięśnie czy narządy wewnętrzne, zazwyczaj rozkładają się stosunkowo szybko po śmierci organizmu. Dlatego ich zachowanie przez miliony lat wydawało się wyjątkowo mało prawdopodobne. Naukowcy mają jednak hipotezę wyjaśniającą niezwykły stan zachowania brazylijskiej skamieniałości.
Według członków zespołu badawczego dinozaur po śmierci szybko spoczął w środowisku wodnym, ubogim w tlen i bogatym w mikroorganizmy. Ważną rolę mogły odegrać również maty mikrobiologiczne, czyli skupiska bakterii i innych drobnoustrojów, które otaczały szczątki. Dodatkowo w materiale znajdował się hausmanit, czyli minerał tlenku manganu, który mógł pomóc ustabilizować i zabezpieczyć pozostałości komórek przed dalszym rozkładem.
Czytaj też:Co by się stało, gdybyśmy zostawili lasy same sobie? Puszcza Białowieska dostarcza odpowiedzi
To właśnie połączenie szybkiego pogrzebania, specyficznych warunków chemicznych i mineralizacji mogło stworzyć wyjątkowe środowisko konserwujące. Niestety, mimo obiecujących wyników odkrycie wzbudza również wątpliwości. Sceptycy podkreślają, iż struktury uznane za czerwone krwinki różnią się wielkością i kształtem od komórek krwi współczesnych ptaków i krokodyli, czyli najbliższych żyjących krewnych dinozaurów. Wątpliwości dotyczą również tego, czy wykryte związki chemiczne można jednoznacznie przypisać konkretnym strukturom komórkowym. Sama obecność substancji podobnych do składników krwi nie musi jeszcze oznaczać, że zachowały się rzeczywiste czerwone krwinki.
Jeżeli wyniki doczekają się natomiast potwierdzenia, to będzie to oznaczało zmianę sposobu analizowania prehistorycznych organizmów. Zachowane biomolekuły pozwoliłyby z jednej strony badać wygląd i budowę dinozaurów, a z drugiej – lepiej poznawać ich fizjologię, metabolizm czy sposób transportowania tlenu. Poza tym zastosowane w ostatnim czasie metody mogłyby posłużyć do ponownego przebadania innych skamieniałości, w których wcześniej pomijano możliwość zachowania śladów tkanek miękkich.