Międzynarodowy zespół zajmujący się tą sprawą przeanalizował szczątki około czterdziestoletniego mężczyzny żyjącego na przełomie XVI i XVII wieku. Wnioski, do jakich doszli jego członkowie sugerują, że zmarły był genetycznie najbliżej spokrewniony zarówno ze współczesnymi, jak i historycznymi populacjami Lapończyków, czyli rdzennego ludu zamieszkującego północne obszary Skandynawii i Finlandii. Jednocześnie jego profil genetyczny pokazuje ślady kontaktów między społecznościami lapońskimi i fińskimi, które przez stulecia współistniały i mieszały się ze sobą.
Kolejnym fascynującym aspektem nowych badań było to, jak naukowcy odtworzyli zmiany zachodzące w diecie tajemniczego człowieka na przestrzeni całego życia. W dzieciństwie spożywał mięso zwierząt lądowych, ryby słodkowodne oraz produkty pochodzące ze środowiska morskiego. W późniejszych latach proporcje te wyraźnie się zmieniły. W jego diecie zaczęły dominować zasoby morskie, natomiast charakterystyczne dla regionu Kuusamo ryby słodkowodne praktycznie zniknęły. To kolejna wskazówka sugerująca, że przez znaczną część życia przebywał poza obszarem północnej Finlandii.
Jeszcze większym zaskoczeniem okazały się dane dotyczące środowiska, w którym dorastał jako nastolatek. Skład izotopowy związany z wodą pitną pozwala sądzić, iż przebywał w regionie o geologii wyraźnie różniącej się od fińskiej. Zdaniem badaczy najbardziej prawdopodobnym miejscem jest obszar północnego Atlantyku z podłożem wulkanicznym. Wśród możliwych lokalizacji najczęściej naukowcy wymieniają Islandię.
Pochówek z Laponii i fenomenalny pokaz możliwości współczesnej technologii. Kim był mężczyzna żyjący na północy Europy około 400 lat temu
Hipoteza ta nie jest pozbawiona podstaw historycznych. Źródła z XVI wieku wskazują na istnienie kontaktów handlowych i komunikacyjnych pomiędzy północną Fennoskandią a regionami północnego Atlantyku. Oznacza to, że przemieszczanie się ludzi na ogromne odległości mogło być znacznie częstsze, niż nam się wydawało. Jeśli przypuszczenia naukowców okażą się słuszne, mężczyzna z Kitki mógł przemierzać tysiące kilometrów między odległymi społecznościami północnej Europy.
Przez wiele lat część badaczy uważała, iż zmarły mógł być noaidi, czyli lapońskim mistrzem religijnym i rytualnym, kimś w rodzaju szamana. Nowe badania nie wykluczają tej możliwości, acz sugerują, iż jego biografia była znacznie bardziej złożona. Zdaniem uczestników projektu wcześniejsze interpretacje historycznych społeczności lapońskich mogły być zbyt uproszczone i nie oddawały rzeczywistej różnorodności ról społecznych oraz kontaktów między różnymi grupami ludności.
Naukowcy podkreślają przy tym, że nawet najbardziej zaawansowane badania genetyczne nie pozwalają określić tożsamości etnicznej konkretnego człowieka. DNA może wskazywać pokrewieństwo biologiczne i związki populacyjne, lecz nie definiuje kultury, języka ani poczucia przynależności. W przypadku mężczyzny z Kitki wyniki pokazują przede wszystkim jego bliskie związki z dawnymi i współczesnymi społecznościami lapońskimi, nie zaś jednoznaczną etykietę etniczną. Jedno jest natomiast pewne: północ Europy sprzed czterystu lat była znacznie bardziej połączona, mobilna i różnorodna kulturowo, niż mogłoby się wydawać.
Źródło: BMC Genomics