Brunatna tkanka tłuszczowa od dawna znajduje się w centrum zainteresowania badaczy zajmujących się metabolizmem i otyłością. W przeciwieństwie do białej tkanki tłuszczowej, której głównym zadaniem jest magazynowanie energii, brunatna potrafi ją zużywać, wytwarzając ciepło. Proces ten nasila się naturalnie pod wpływem zimna. Z tego powodu uczeni od lat próbują znaleźć sposób na farmakologiczne naśladowanie tego mechanizmu.
Czytaj też: Zapomnij o jagodach acai. Najzdrowszy owoc (warzywo) świata kupisz w każdym warzywniaku
Zespół Matthiasa Betza z Uniwersytetu w Bazylei sprawdził, czy podobny efekt można uzyskać za pomocą fenoterolu. Lek ten pobudza receptory beta2-adrenergiczne, które uczestniczą w przekazywaniu sygnałów regulujących między innymi procesy metaboliczne. Badacze chcieli się przekonać, czy ich aktywacja wystarczy do “uruchomienia” brunatnej tkanki tłuszczowej u ludzi. Wyniki przeprowadzonych ekspertyz trafiły niedawno do Cell Metabolism.
W eksperymencie uczestniczyli zdrowi ochotnicy, którzy zostali poddani zarówno działaniu fenoterolu, jak i łagodnemu wychłodzeniu organizmu. Naukowcy mierzyli ich wydatek energetyczny, a aktywność brunatnej tkanki tłuszczowej oceniali za pomocą badania PET/CT. Oba bodźce zwiększyły ilość zużywanej przez organizm energii. Różnica pojawiła się jednak przy analizie brunatnej tkanki tłuszczowej. Wyraźnie aktywowała się ona po ekspozycji na zimno, natomiast po podaniu fenoterolu nie było widać porównywalnego efektu.
To właśnie ten rezultat okazał się dla badaczy największym zaskoczeniem. Fenoterol zwiększał wydatek energetyczny, lecz nie poprzez mechanizm, którego się spodziewali. Oznacza to, iż dodatkowa energia była prawdopodobnie zużywana w innych tkankach. Jedną z możliwości jest inna biała tkanka tłuszczowa. Badanie nie pozwoliło jednak jednoznacznie ustalić, który proces odpowiada za obserwowany efekt.
Analiza ludzkiej tkanki tłuszczowej dostarczyła przy tym kolejnej wskazówki. Wyniki sugerują, że za aktywację brunatnej tkanki tłuszczowej może odpowiadać bardziej złożony układ sygnałów, obejmujący więcej niż jeden rodzaj receptora. W badanej tkance ekspresja receptora beta3-adrenergicznego wiązała się z obecnością UCP1, białka charakterystycznego dla termogenicznych komórek brunatnej tkanki tłuszczowej. Takiej zależności nie zaobserwowano dla receptora beta2.
Czytaj też:Dorastanie pod presją. Dlaczego dziewczęta częściej zgłaszają objawy depresyjne?
Trudno więc mówić, iż fenoterol jest gotowym lekiem na odchudzanie. Badanie było niewielkie i dotyczyło zdrowych ochotników, a naukowcy nie ustalili jeszcze dokładnego mechanizmu odpowiedzialnego za zwiększenie wydatku energetycznego. Widać jednak, że podnoszenie ilości spalanej przez organizm energii może być możliwe także bez bezpośredniego uruchamiania brunatnej tkanki tłuszczowej. To cenna adnotacja w kontekście przyszłych badań nad otyłością. Obecne leki stosowane w terapii otyłości koncentrują się między innymi na ograniczaniu apetytu, podczas gdy organizm podczas odchudzania może jednocześnie zmniejszać wydatek energetyczny.
Źródło: Cell Metabolism