Ta pierwsza słynie z właściwości halucynogennych, natomiast drugie stanowią silnie trujące związki odpowiedzialne za śmiertelne zatrucia grzybami. To pierwszy potwierdzony przypadek grzyba łączącego obie te grupy substancji. Feralny gatunek otrzymał nazwę Galerina indica, a badacze określili go mianem mrocznego magicznego grzyba.
O odkryciu poinformowali przedstawiciele University of Florida i University of Utah, którzy wspólnymi siłami doprowadzili do powstania publikacji zamieszczonej w Current Biology. Jak podkreślają, znalezisko podważa dotychczasowe przekonanie, jakoby grzyby psychodeliczne i silnie trujące stanowiły odrębne grupy pod względem produkowanych związków chemicznych.
Przełom w sprawie nastąpił podczas badań grzybów występujących na terenach podmokłych Florydy. Andrew Kunik, wówczas pracujący w laboratorium Matthew Smitha na University of Florida, natrafił na niewielki, brązowy okaz rosnący na pokrytym mchem pniu palmy. Grzyb należał do rodzaju Galerina, którego przedstawiciele są już znani z produkowania niebezpiecznych toksyn.
Uwagę badacza zwrócił jednak dodatkowy szczegół. Po uszkodzeniu owocnik przybierał niebieskawe zabarwienie. To cecha kojarzona z niektórymi grzybami produkującymi psylocybinę. Naukowcy postanowili więc dokładniej zbadać jego skład chemiczny. Analizy laboratoryjne potwierdziły przypuszczenia. W tkankach G. indica wykryto psylocybinę i psylocynę, czyli związki odpowiedzialne za działanie psychodeliczne, a także amatoksyny. Te ostatnie należą do szczególnie niebezpiecznych naturalnych trucizn. Występują między innymi w muchomorze sromotnikowym (Amanita phalloides) i mogą prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby, a nawet śmierci.
Co więcej, badacze zidentyfikowali w nowym gatunku wcześniej nieopisaną formę amatoksyny, którą nazwali alfa-proamanityną. Oznacza to, że grzyb z jednej strony łączy dwa rodzaje biologicznie aktywnych substancji, a z drugiej – może skrywać związki chemiczne, których nauka dotąd nie znała. Równie interesujące jak sama chemia okazało się pochodzenie tych właściwości. Analizy genomu sugerują, iż grzyb posiada geny odpowiedzialne za produkcję zarówno psylocybiny, jak i amatoksyn. Naukowcy podejrzewają, że kluczową rolę odegrał w tym przypadku proces nazywany poziomym transferem genów.
Czytaj też:Na Pacyfiku istnieją miejsca, w których czas jakby się zatrzymał. To niezwykłe ekosystemy
Polega on na przekazywaniu materiału genetycznego między organizmami, które nie są ze sobą bezpośrednio spokrewnione. W ten sposób grzyby mogły przejąć od innych gatunków gotowe zestawy genów umożliwiające wytwarzanie określonych związków chemicznych. Według badaczy szlaki genetyczne odpowiedzialne za produkcję obu substancji pojawiły się w ewolucyjnej historii rodzaju Galerina w wyniku odrębnych zdarzeń.
Dlaczego jednak jeden organizm miałby produkować zarówno substancje psychodeliczne, jak i silne trucizny? Jedna z hipotez zakłada, że taki chemiczny arsenał pomaga grzybowi bronić się przed organizmami, które mogłyby go zjadać. Zarówno amatoksyny, jak i związki psychodeliczne mogą oddziaływać na zwierzęta żerujące na grzybach. Dokładna funkcja tej kombinacji pozostaje jednak przedmiotem badań.
Źródło:Current Biology