Na czele zespołu badawczego sprzed piętnastu lat stała Christine Pergent-Martini. Wraz ze współpracownikami analizowała wówczas obrazy uzyskiwane za pomocą sonaru, który pozwalał mapować ukształtowanie dna morskiego. Zamiast typowych widoków piasku i skalistego podłoża na ekranie zaczęły pojawiać się regularne, koliste formacje z charakterystycznym ciemnym punktem pośrodku.
Początkowo udało się zidentyfikować zaledwie kilkadziesiąt takich struktur. Dalsze analizy wykazały jednak, że jest ich znacznie więcej – ostatecznie badacze naliczyli ponad 1300 formacji rozmieszczonych na obszarze kilku kilometrów kwadratowych. Znajdują się one na głębokości około 105-125 metrów, nieco ponad dwadzieścia kilometrów od przylądka Cap Corse.
Czytaj też: Naukowcy odnaleźli krew dinozaura. Mówią o potencjalnym przełomie w paleontologii
Pierwsze badania nie pozwoliły jednoznacznie wyjaśnić pochodzenia tajemniczych kręgów. Późniejsze ekspedycje pozwoliły dokładniej przyjrzeć się tym formacjom. Nurkowie odkryli, że charakterystyczny środek każdej z nich tworzy kopuła zbudowana z czerwonych krasnorostów wapiennych. Otacza ją jasny obszar osadów, a zewnętrzny pierścień składa się między innymi z niewielkich, wolno żyjących struktur wapiennych zwanych rodolitami.
Nie są to zatem zwykłe zagłębienia w piasku, lecz złożone formacje biologiczne, będące siedliskiem licznych organizmów morskich. Wśród nich znajdują się gąbki, koralowce, bezkręgowce i różne gatunki ryb. Jedna z najbardziej interesujących hipotez zakłada, iż początki tych struktur sięgają ostatniego maksimum zlodowacenia, około 21 tysięcy lat temu. Podczas ekspedycji przeprowadzonej w 2020 roku uczeni pobrali próbki z centralnych części formacji. Datowanie radiowęglowe wykazało, że najstarszy badany materiał pochodzi właśnie z tego okresu.
Wówczas poziom Morza Śródziemnego był znacznie niższy niż obecnie, a dzisiejsze dno w tym miejscu znajdowało się znacznie bliżej powierzchni. Krasnorosty mogły rozwijać się tam w warunkach znacznie lepszego dostępu do światła słonecznego. Wraz z ociepleniem klimatu i topnieniem lądolodów podnoszący się poziom morza doprowadził do stopniowego zanikania dawnych kolonii alg.
Według jednej z hipotezy około 8000 lat później, gdy poziom morza się ustabilizował, rozpoczął się kolejny etap rozwoju organizmów wapiennych. Fragmenty dawnych struktur oraz rodolity mogły stopniowo gromadzić się wokół centralnych pozostałości, tworząc charakterystyczne pierścienie. Mechanizm ten pozostaje jednak hipotezą, a nie ostatecznie potwierdzonym wyjaśnieniem.
Czytaj też:Topniejąca zmarzlina tworzy kolejny problem. Chodzi już nie tylko o rosnące emisje
W 2024 roku Marc Verlaque i Charles-François Boudouresque zaproponowali jednak zupełnie inne wyjaśnienie. Zasugerowali, że koliste formacje mogą być związane z amerykańskimi bombami zrzucanymi do morza przez samoloty wracające z misji bojowych nad Europą w latach 1943-1945. Niewykorzystana amunicja miała trafiać do wód w pobliżu Korsyki, gdzie znajdowały się amerykańskie bazy lotnicze. Według tej koncepcji widoczne dzisiaj struktury mogły powstać w miejscach dawnych eksplozji lub uderzeń bomb, a następnie zasiedliły je organizmy morskie. Autorzy publikacji wskazują na możliwość antropogenicznego, stosunkowo niedawnego pochodzenia formacji.
Niezależnie od pochodzenia kręgów, ekspedycje wykazały, że obszar ten stanowi wyjątkowo cenne środowisko morskie. Badacze zaobserwowali tam liczne gatunki organizmów, w tym rzadko spotykane koralowce i bezkręgowce. Istotnym zagrożeniem pozostaje działalność statków. Kotwiczenie dużych jednostek może zniszczyć delikatne struktury wapienne, których rozwój mógł trwać tysiące lat. Część formacji znajduje się już na obszarze parku morskiego Cap Corse i Agriate, a naukowcy postulują rozszerzenie ochrony na pozostałe stanowiska.
Źródło: National Geographic