Dowody na istnienie co najmniej dwóch, które przetrwały po kontaktach z konkwistadorami znaleźli przedstawiciele INAH. Ci ruszyli w teren w związku z rozbudową drogi w meksykańskim stanie Guerrero, gdzie dotarli do dwóch niezwykle cennych stanowisk. rzucają nowe światło na losy rdzennych mieszkańców po hiszpańskim podboju. Badacze z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii Meksyku ustalili, że osady Camutla i Sacualpan nie tylko istniały przed przybyciem Europejczyków, ale przetrwały również pierwsze dekady kolonialnego panowania, pozostając zamieszkane aż do końca XVI wieku.
Czytaj też: Teoria o Rzymianach w naszych okolicach wreszcie potwierdzona. Archeolodzy odkryli długo poszukiwany obóz
Odkrycie nastąpiło w regionie Costa Grande podczas badań związanych z planowaną rozbudową trasy na odcinku Pátzcuaro-Lázaro Cárdenas. Archeolodzy prowadzili inspekcje terenowe od końca marca, wykorzystując zarówno tradycyjne badania powierzchniowe, jak i dokumentację z użyciem dronów. Celem było sprawdzenie, czy inwestycja drogowa nie zagrozi nieznanym dotąd stanowiskom archeologicznym. Rezultaty okazały się znacznie bardziej spektakularne, niż przewidywali sami zainteresowani.
Pierwsze ze stanowisk, opisane jako Camutla, znajduje się w pobliżu miejscowości El Chico. Osada powstała na wzgórzu górującym nad rzeką La Unión, niedaleko jej ujścia do Oceanu Spokojnego. Na obszarze około ośmiu hektarów archeolodzy zidentyfikowali 39 struktur, wśród których znajdują się tarasy, mury oporowe, place ceremonialne, pozostałości zabudowy mieszkalnej oraz niewielkie kamienne stele, z których część nadal stoi w pierwotnym położeniu. Analiza sugeruje, iż miejsce to było zamieszkane od około 1200 roku aż do końca XVI wieku.
Szczególne znaczenie ma fakt, że nazwa Camutla pojawia się również w XVI-wiecznych źródłach historycznych. Porównanie odkrytego stanowiska z dawnymi opisami geograficznymi oraz mapami z epoki pozwoliło badaczom z dużym prawdopodobieństwem utożsamić odnalezioną osadę z miejscowością wspominaną przez hiszpańskich kronikarzy. To rzadki przypadek, gdy dane archeologiczne i dokumenty kolonialne wzajemnie się potwierdzają.
Drugie stanowisko było wcześniej znane archeologom pod nazwą Los Ticuiches, jednak nowe analizy pozwoliły zidentyfikować je jako historyczne Sacualpan. Najbardziej charakterystyczzym elementem kompleksu okazuje się monumentalna platforma o wymiarach wynoszących około 160 na 110 metrów. Obok niej znajduje się druga, wydłużona platforma tworząca z główną konstrukcją układ w kształcie litery L. Wokół centrum ceremonialnego archeolodzy natknęli się także na liczne kopce mieszkalne oraz rozległe skupiska silnie zwietrzałej czerwonej ceramiki.
Czytaj też: Poważany polityk zmarł ponad 400 lat temu w dziwnych okolicznościach. Wiemy już, co się wtedy stało
Zdaniem badaczy oba stanowiska pokazują jasno, iż część rdzennych społeczności zdołała funkcjonować jeszcze przez kilkadziesiąt lat po hiszpańskim podboju. Dotychczas panowało przekonanie, jakoby wiele lokalnych osad uległo błyskawicznemu zniszczeniu bądź opuszczeniu w wyniku kolonizacji. Nowe odkrycia pokazują jednak bardziej złożony obraz. Najwyraźniej mieszkańcy potrafili przystosować się do gwałtownych zmian politycznych i społecznych, zanim ostatecznie opuścili swoje siedziby pod koniec XVI wieku, kiedy władze Nowej Hiszpanii rozpoczęły reorganizację osadnictwa i wprowadziły nowe systemy podatkowe, a także administracyjne.
Źródło: INAH