Swoje analizy przeprowadzili na próbie ponad 14 tysięcy bliźniąt ze Szwecji, a teraz podważają popularny mit o związku geniuszu z szaleństwem. Okazuje się, że znaczącą rolę w tej relacji mogą odgrywać również czynniki genetyczne. Do takich wniosków doszedł międzynarodowy zespół badawczy, którego członkowie wykorzystali informacje z dwóch etapów badań ankietowych, przeprowadzonych w latach 2012-2013 oraz 2022-2023. W obu uczestniczyło łącznie 6419 tych samych osób.
Czytaj też: Zimny prysznic to trochę masochizm, ale przynosi zaskakujące rezultaty. Nie tylko dla nas
Naukowcy oceniali różne rodzaje kreatywności. Uwzględnili osiągnięcia w muzyce, literaturze, tańcu, teatrze i sztukach wizualnych, lecz również działalność naukową i wynalazczą. Sprawdzali też otwartość na nowe doświadczenia oraz zdolność do tworzenia nietypowych skojarzeń. Równolegle analizowali wskaźniki dotyczące zdrowia psychicznego, w tym objawy depresji i zaburzeń lękowych, skłonność do doświadczeń psychotycznych czy zdiagnozowane zaburzenia psychiczne.
Wyniki przeprowadzonych ekspertyz zamieścili w Molecular Psychiatry. Jak się okazuje, wyszło na jaw, że wyższe osiągnięcia artystyczne wiązały się przeciętnie z większym nasileniem niektórych problemów psychicznych. Zależności dotyczyły między innymi objawów depresyjnych, lękowych oraz skłonności do doświadczeń psychotycznych. Inaczej wyglądała sytuacja w przypadku kreatywności naukowej. Badacze nie stwierdzili istotnego statystycznie związku między większością jej wskaźników a problemami ze zdrowiem psychicznym. Niektóre miary związane z działalnością naukową i zawodową wykazywały wręcz odwrotną zależność.
Oznacza to, iż wrzucanie wszystkich osób kreatywnych do jednej kategorii może prowadzić do błędnych wniosków. Tworzenie muzyki czy literatury nie musi wiązać się z takimi samymi mechanizmami jak opracowywanie nowych teorii naukowych lub wynalazków. Istotnym aspektem badania była analiza bliźniąt jednojajowych, które mają niemal identyczny materiał genetyczny. Porównywanie ich doświadczeń pozwala lepiej oddzielić wpływ wspólnych uwarunkowań rodzinnych i genetycznych od indywidualnych czynników środowiskowych.
Wyniki sugerują, iż wspólne czynniki genetyczne mogą częściowo wyjaśniać związek między kreatywnością artystyczną a problemami psychicznymi. Nie oznacza to jednak odkrycia konkretnego genu kreatywności czy genu depresji. Badacze podkreślają, że znaczenie mają również doświadczenia życiowe, edukacja i środowisko zawodowe. Jakby tego było mało, nasilone objawy depresyjne na wcześniejszym etapie badania mogły wskazywać na większą otwartość na nowe doświadczenia w kolejnych latach. Zależność ta utrzymywała się nawet przy porównywaniu bliźniąt jednojajowych.
Czytaj też:Lubisz świece zapachowe? Naukowcy ostrzegają przed niewidzialnymi cząsteczkami
Autorzy proponują kilka możliwych wyjaśnień różnic między środowiskiem artystycznym a naukowym. Praca naukowa może wymagać większej odporności na stres i presję, a osoby doświadczające poważniejszych trudności psychicznych mogą mieć mniejsze szanse na utrzymanie się w niektórych zawodach. W rezultacie w środowisku naukowym pozostają osoby przeciętnie bardziej odporne psychicznie. Nie oznacza to jednak, że naukowcy są wolni od zaburzeń psychicznych ani że działalność artystyczna szkodzi zdrowiu. Badanie wykazało korelacje, a nie prosty związek przyczynowo-skutkowy. Najważniejszym wnioskiem wydaje się to, iż kreatywność jest zjawiskiem znacznie bardziej złożonym, niż sugeruje popularny mit o cierpiącym geniuszu, a jej różne odmiany mogą wiązać się z odmiennymi uwarunkowaniami biologicznymi i społecznymi.
Źródło:Molecular Psychiatry