O ile różnice pomiędzy poszczególnymi – bardzo odmiennymi napojami – wydawały się oczywiste, tak zaskakujący wydaje mi się fakt, iż znaczenie może mieć nawet wybór konkretnej wody. Przedstawiciele Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie wzięli pod lupę wpływ różnych napojów na leki wyposażone w specjalną powłokę ochronną, nazywaną otoczką dojelitową. Jej zadaniem jest zabezpieczenie substancji czynnej przed działaniem kwasu żołądkowego i doprowadzenie jej do jelita, gdzie ma zostać uwolniona. Takie rozwiązanie sprawdza się między innymi w wielu lekach przeciwrefluksowych, przeciwzapalnych, gastroprotekcyjnych oraz niektórych środkach psychiatrycznych.
Czytaj też: Samo mówienie o traumie nie zawsze pomaga. I może wreszcie przestaniemy udawać, że to takie proste
Problem polega na tym, że otoczka nie “wie”, gdzie się znajduje. Reaguje wyłącznie na warunki chemiczne otoczenia. Jeśli środowisko przypomina pod względem pH i składu mineralnego warunki panujące w jelitach, powłoka może zacząć się rozpuszczać znacznie wcześniej, niż przewidzieli twórcy leku.
Członkowie zespołu badawczego przeanalizowali 22 popularne napoje, a siedem z nich poddali szczegółowym testom laboratoryjnym. Wśród badanych płynów znalazły się różne rodzaje wód mineralnych i leczniczych, zwykła woda kranowa, woda filtrowana oraz sok jabłkowy. Wyniki okazały się zaskakujące. Największe problemy powodowały alkaliczne wody mineralne o wysokiej zawartości składników mineralnych i jonów. To właśnie one najszybciej niszczyły ochronną powłokę leków.
W niektórych przypadkach proces rozpadu otoczki rozpoczynał się już po pięciu minutach kontaktu z wodą. Po upływie od 15 do 30 minut ponad 90 procent substancji czynnej mogło ulec przedwczemu uwolnieniu. Oznacza to, iż lek tracił ochronę jeszcze przed dotarciem do przewodu pokarmowego, gdzie powinien rozpocząć swoje działanie. W praktyce mogło to prowadzić do znacznego osłabienia skuteczności terapii, a nawet całkowitej utraty działania niektórych preparatów.
Naukowcy zwracają uwagę, że wcześniej głównym podejrzanym był sam odczyn pH. Nowe badania pokazują coś jeszcze: równie istotną rolę odgrywa wysoka zawartość minerałów i jonów obecnych w niektórych wodach leczniczych czy mineralnych. To właśnie połączenie alkalicznego charakteru oraz dużego stężenia minerałów przyspieszało rozpad ochronnej powłoki.
Co ciekawe, zupełnie inaczej zachowywały się napoje o bardziej kwaśnym odczynie. W przypadku soku jabłkowego badacze zaobserwowali znacznie większą stabilność otoczki. Nie oznacza to jednak, że sok powinien zastąpić wodę podczas przyjmowania leków. Wyniki pokazują jedynie, iż kwaśne środowisko nie prowokuje przedwczesnego rozpadu zabezpieczenia w takim stopniu jak niektóre wody alkaliczne. O ile w przypadku szybkiego przełknięcia takie różnice nie muszą być znaczące, tak pamiętajmy, że wielu pacjentów otwiera kapsułki i miesza ich zawartość z wodą czy jogurtem. W takich sytuacjach ryzyko przypadkowego uszkodzenia ochronnej powłoki przez niewłaściwy płyn staje się jeszcze większe.
Czytaj też: Herbata nie bez powodu od setek lat ma dobry PR. Trzeba tylko wybierać ją mądrze
Badacze przeanalizowali również dokumentację 103 leków posiadających otoczki dojelitowe. Wyniki pokazały, że producenci często nie przekazują pacjentom wystarczających informacji. W 42 przypadkach nie pojawiły się żadne wskazówki dotyczące rodzaju płynu, którym należy popijać lek. W kolejnych 31 dokumentach znajdowało się jedynie ogólne określenie, a 21 instrukcji ograniczało się do słowa woda. Tylko niewielka część preparatów zawierała precyzyjne zalecenia. Najwyraźniej producenci mają w tej materii co nieco do poprawy.
Źródło: Pharmaceutics